☰ Mundarija · Texnologiya

Yerga ishlov berish

Darslar 100–103 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
102

Yerga ishlov berish ish qurollari va mashinalari

Darslik: 205–206-betlar
MaqsadYerga ishlov berish qo‘l qurollari va mashinalari hamda ustaxona xavfsizligini bilish.
Yangi so‘zlar
belkurak · spadepanshaxa · pitchforkxaskash · rakekultivator · cultivator
Tushuntirish

Jamoa xo‘jaliklarida yerga mashina va qurollar bilan, o‘quv-tajriba maydonida esa qo‘l bilan ishlov beriladi. Belkurak yumshoq yerni chopish, qattiq yerni qazish va tuproqni tashishda ishlatiladi (yumaloq va to‘g‘ri burchakli xillari bor). Panshaxa go‘ng va kompost bilan ishlash uchun; xaskash kesaklarni maydalash, o‘simlik qoldiqlarini olib tashlash, ariqlarni tekislash va urug‘ ustiga tuproq tortish uchun. G‘altakmola urug‘ sepishdan oldin va keyin tuproq yuzasini tekislash va tig‘izlash (tekis) yoki qatqaloqni buzish (tishli) uchun xizmat qiladi. Ikki g‘ildirakli arava ko‘chat, yashik, o‘g‘it tashishda; qoziqcha, arqon va o‘lchash tasmasi ariq va qatorlarni belgilashda ishlatiladi. Kultivator tuproqni ekishdan oldin va unib chiqqandan keyin yumshatadi; yumshatkich dvigatelli. Gulchelak o‘simliklarga suv quyadi; qo‘l seyalkasi bir va ikki qatorli bo‘ladi. Xavfsizlik: qurollar uchli uchini pastga qaratib tashiladi, ishlayotganda atrofda kamida qurol uzunligicha bo‘sh joy qoldiriladi, qo‘lqop va yopiq poyabzal kiyiladi, qurol tashlab yurilmaydi; dvigatelli asbobni faqat kattalar boshqaradi.

Namunalar
Go‘ng tashish uchun panshaxa, kesak maydalash uchun xaskash, tekislash uchun g‘altakmola.
Qatorni belgilash uchun 2 ta qoziq va 10 m arqon yetarli.
Sinfda faoliyat

Qurol ko‘rgazmasi: o‘qituvchi 6 ta qurol rasmini ko‘rsatadi; o‘quvchilar nomi va vazifasini juftlab yozadi. Haqiqiy qurollarni qo‘lga olishda o‘qituvchi tartibiga rioya qiling.

Mashq
1
Panshaxa nima uchun ishlatiladi?
2
Xaskash qanday vazifa bajaradi?
3
Qurollarni qanday tashish kerak?
4
Nega dvigatelli asbobni bolalar boshqarmaydi?