ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Yerga ishlov berish

Darslar 100–103 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
103

Amaliy mashg‘ulot: yerni haydash va ekishdan oldin yumshatish usullari

Darslik: 207–208-betlar
MaqsadPlug turlarini va yerni qo‘lda chopib yumshatish tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
yer haydash · ploughingumumiy plug · general ploughmaxsus plug · special ploughbegona o‘t · weed
Tushuntirish

Yerni haydash – tuproqni ag‘darib, kesaklarni maydalab, o‘g‘itlarni ko‘mib, begona o‘tlarni yo‘qotib, yerni qisman tekislash. U faqat pluglar yordamida bajariladi. Pluglar ikki xil: doimiy ekin ekiladigan yerlar uchun umumiy, yangi yerlar, bog‘ va uzumzorlar uchun maxsus. O‘quv maydonida yer qo‘lda chopiladi. Tartib: panshaxa bilan chirindi zambil yoki chelakka solinadi, chopiladigan yerga olib borib kichik uyumlar qilinadi va bir tekis sochiladi; uchli belkurak yerga taxminan 60° burchak ostida qo‘yiladi va temir qismi butunlay kirishi kerak; kesilgan qatlam biroz ko‘tarilib, o‘g‘it va o‘simlik qoldig‘i tagiga tushadigan qilib ag‘dariladi; juda qalin qatlam kesilmaydi; begona o‘tlar, ayniqsa ko‘p yillik o‘tlar ildizi chiqarib tashlanib, chetga yig‘iladi. Kitobda ularni yoqish aytilgan, lekin yong‘inni faqat kattalar nazoratida, ruxsat etilgan joyda qilish mumkin; bolalar o‘t yoqmaydi. Ish qo‘lqop bilan, belkurakni navbat bilan o‘ng va chap oyoq bilan bosib, 5 daqiqadan keyin dam olib bajariladi; oyoqni asrash uchun yopiq poyabzal kiyiladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tuproq qatlamlardan iborat, ustki qatlami qoraroq bo‘ladi. Yer ag‘darilganda qatlamlar aralashib, o‘simliklar ildizi uchun yumshoq muhit hosil bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Dehqon, bog‘bon va tuproqshunos tuproq tuzilishini biladi.

Bugun sinab ko‘ring

Tuproq kesimini qatlamli tort singari chizib, ustki qatlamni boshqacha rangda bo‘yang.

Namunalar
Belkurak 60° burchakda: tikka (90°) ham emas, yotiq (0°) ham emas.
30 ta kichik uyumni 3 o‘quvchi teng bo‘lib sochsa, har biriga 30 : 3 = 10 uyum to‘g‘ri keladi.
Sinfda faoliyat

Chopish ishi: o‘qituvchi belgilagan 1 × 2 m maydonni qo‘lqop va yopiq poyabzalda juftlikda chopib, ag‘darilgan qatlam tagiga qoldiqlar tushganini tekshiring. Har 5 daqiqada dam oling. Ish o‘qituvchi nazoratida bo‘ladi, juftlar orasida kamida 2 m masofa saqlanadi.

Mashq
1
Yer haydash bilan nimalarga erishiladi?
2
Plug turlari qanday?
3
Belkurak yerga qanday burchak ostida qo‘yiladi?
4
Nega oyoqlarni asrash kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXotira choyi uchun savollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →