ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Tikuv mashinasi va o‘lchov olish

Darslar 70–72 · 3 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
72

Bichish va tikish haqida ma’lumot

Darslik: 155–157-betlar
MaqsadKiyim turlari, kiyim tikish ketma-ketligi va gavdadan o‘lchov olish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
o‘lchov · measurementfason · style (cut)eskiz · sketchandaza · pattern
Tushuntirish

Kiyim vazifasiga ko‘ra uy, kundalik, sport, bashang va ish kiyimiga bo‘linadi. Kiyim tikishda ketma-ketlik saqlanadi: o‘lchov olish, fason tanlash va eskiz chizish, gazlama tanlash, chizma qurish va andaza tayyorlash, andazani bichishga tayyorlash, gazlamani tayyorlab andazani joylashtirish, bichish, tikish va pardozlash. O‘lchov santimetr lentasi bilan olinadi, lentani tortib ham, bo‘sh ham qo‘yib bo‘lmaydi. O‘lchanayotgan odam gavdasini to‘g‘ri va bo‘sh tutadi, belning ixcham joyiga belbog‘ bog‘lanadi. Aylana o‘lchovlari to‘liq olinadi, lekin fartuk chizmasi yarmi chizilgani uchun ularning yarmi yoziladi; uzunliklar to‘liq yoziladi. Fartuk uchun asosiy o‘lchovlar: ko‘krak qismi uzunligi (KQU), fartuk uzunligi (FU), bel aylanasining yarmi (BlAYA) va bo‘ksa aylanasining yarmi (BkAYA).

ƒFormula
aylana yarmi = aylana : 2
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qishda issiq, yozda yengil kiyim tanlash ob-havoga bog‘liq. Bolalar o‘sib borgani sari kiyim o‘lchami ham o‘zgaradi, shuning uchun o‘lcham olinadi.

Kim ishlatadi

Tikuvchi, kiyim sotuvchisi va dizayner kiyimni o‘lchamga va vazifasiga moslab tayyorlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz tasma bilan bilagingiz uzunligini o‘lchab, belgilang va do‘stingiznikidan farqini taqqoslang.

Namunalar
Bel aylanasi 60 sm bo‘lsa, chizmaga yoziladigan BlAYA = 60 : 2 = 30 sm.
Sport mashg‘ulotiga sport kiyimi, mehnat darsiga ish kiyimi (fartuk) kiyiladi.
Sinfda faoliyat

Juft bo‘lib o‘lchov: bir o‘quvchi o‘z qo‘l bilagi, bo‘yin va bel aylanasini, ikkinchisi lenta bilan o‘lchaydi va aylana o‘lchovlarning yarmini daftarga yozadi. Lentani ortiqcha tortmang. Boshqa o‘quvchining belini o‘lchashda faqat kiyimi ustidan va uning ruxsati bilan.

Mashq
1
Kiyimning beshta turini ayting.
2
Nega aylana o‘lchovlarning yarmi yoziladi?
3
Bo‘ksa aylanasi 88 sm bo‘lsa, BkAYA nechaga teng?
4
O‘lchov paytida odam nima uchun gavdasini to‘g‘ri va bo‘sh tutadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMahalla uchun fartuklarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →