☰ Mundarija · Texnologiya

Tikuv mashinasi va o‘lchov olish

Darslar 70–72 · 3 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
71

Amaliy mashg‘ulot: mashinada ishlash qoidalari, ip o‘tkazish, choklar tikish

Darslik: 150–154-betlar
MaqsadMashinada ishlash qoidalarini, ipsiz tikish va ip o‘tkazishni hamda biriktirma, ziy va bezak choklarini bilish.
Yangi so‘zlar
baxyaqator · line of stitchesbiriktirma chok · joining seamziy chok · hem (edge) seambezak chok · decorative seam
Tushuntirish

Mashinada ish to‘rt bosqichdan iborat: ishga tayyorlash (tepki ko‘tarilgan, iplar o‘tkazilgan, baxya uzunligi rostlangan), ishni boshlash (gazlama tepki tagiga qo‘yiladi, igna, so‘ng tepki tushiriladi), bajarish va tugatish. Tikish paytida gazlamani tortish yoki itarish mumkin emas, uni mashinaning o‘zi suradi. Tugatishda igna va tepki ko‘tarilib, gazlama chap qo‘l bilan tortib olinadi va ip 10–15 sm qoldirib uziladi. Avval qog‘ozda ipsiz tikib mashq qilinadi: 2 sm oraliqli parallel chiziqlar bo‘ylab teshik izi qoladi, shu bilan ko‘z va qo‘l o‘rganadi. Mashina choklari uch xil: biriktirma (ikki bo‘lakni biriktiradi), ziy (qirqimni bukib tikadi) va bezak (taxlama, bukma); ularning chok kengligi 0,1–1,5 sm bo‘ladi. Barcha mashq o‘qituvchi ko‘rsatmasi va nazorati ostida bajariladi.

Namunalar
Ipsiz tikish uchun 20 sm li qog‘ozda chetdan 1 sm qoldirib, 2 sm oraliq bilan chiziqlar tortilsa, 10 ta chiziq sig‘adi: 1 + 2 × 9 = 19 sm.
Kalta qirqimni buklab tikish – ziy chok; ikki bo‘lakni tutashtirish – biriktirma chok; taxlama – bezak chok.
Sinfda faoliyat

Texnologik xarita o‘yini: 7-jadvaldagi har bir chok nomi, rasmi va bajarilish tartibi alohida kartochkalarga yozilgan; juftlar ularni to‘g‘ri moslaydi. Amaliy qismda faqat o‘qituvchi bilan, ipsiz qog‘ozda mashq qilinadi.

Mashq
1
Mashinada ishlashning bosqichlarini ayting.
2
Tikayotganda gazlamani tortsa nima bo‘ladi?
3
Mashina choklarining uch turini sanang.
4
Nega avval qog‘ozda ipsiz mashq qilinadi?