☰ Mundarija · Texnologiya

Tikuv xonasi, gazlama to‘qilishi va qo‘l choklari

Darslar 66–69 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
68

Qo‘l ishlari. Asbob-uskunalar haqida umumiy ma’lumot

Darslik: 138–141-betlar
MaqsadQo‘l ishlari uchun ish o‘rni, asbob-uskunalar va to‘g‘ri o‘tirish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
baxya · stitchsantimetrli lenta · tape measurepichoqli halqa · thread-cutting ringmaneken · dress form (mannequin)
Tushuntirish

Qo‘l ishlari tik turib va o‘tirib bajariladi. Qo‘lda ishlovchi uchun ish o‘rni: silliq stol, tortmalar, ip va asboblar uchun ish qutichasi, chiqindi idishi, oyoq tirgagi. Gavda holati muhim: oyoqlar tirgakka tiralib turishi, oyoqlarni chalishtirmaslik, gavda va bosh to‘g‘ri yoki sal oldinga egilgan, tikilayotgan buyum ko‘zdan 25–30 sm uzoqda, yorug‘lik chap tomondan tushishi kerak. Gazlamadagi iplar chalishuvining tugallangan sikli baxya (xalq tilida qaviq) deyiladi; ketma-ket baxyalar baxyaqator hosil qiladi. Asboblar: qo‘l ignalari (1 dan 12 gacha raqamlanadi, toq raqamlar uzunroq), qaychi, angishvona (o‘rta barmoqqa kiyiladi, igna sanchilishidan himoya qiladi), 150 sm li santimetrli lenta, maneken, pichoqli halqa (ipni qirqish uchun), dukcha, to‘g‘nag‘ich, chizg‘ich, iz tushirgich va bo‘r (izi 0,1 sm dan qalin emas). Igna va to‘g‘nag‘ichlar o‘tkir: ular og‘izga olinmaydi, bolalar ularni o‘ynamaydi.

Namunalar
Qalin jun uchun uzunroq va yo‘g‘onroq ignadan, yupqa ipak uchun ingichka igna olinadi.
Uzunligi 150 sm li lenta bilan bel o‘lchami (masalan, 62 sm) o‘lchanadi.
Sinfda faoliyat

Ish o‘rni tekshiruvi: juft bo‘lib bir-birining o‘tirishini tekshirib, ro‘yxatdagi 6 ta qoidaga mosligini belgilang (oyoq tirgakda, ko‘zdan 25–30 sm, yorug‘lik chapdan, bel to‘g‘ri…). Asboblar rasmlari bilan.

Mashq
1
Baxya nima?
2
Angishvona qayerga kiyiladi va nima uchun?
3
Tikayotgan buyum ko‘zdan qancha uzoqlikda tutiladi?
4
Nega yorug‘lik chap tomondan tushishi kerak?