ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Tikuv xonasi, gazlama to‘qilishi va qo‘l choklari

Darslar 66–69 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
67

Amaliy mashg‘ulot: sarja va polotno to‘qish. Gazlamaning tomonlari va iplari

Darslik: 132–137-betlar
MaqsadGazlama to‘qilishi (polotno, sarja), o‘ng va teskari tomon hamda tanda va arqoq iplarini aniqlashni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
tanda · warp (lengthwise thread)arqoq · weft (crosswise thread)milk · selvedgesarja · twill
Tushuntirish

Gazlama bo‘ylama (tanda) va ko‘ndalang (arqoq) iplarning chatishishidan hosil bo‘ladi. Eng oddiy to‘qilish – polotno: tanda va arqoq iplari navbatma-navbat keladi, gazlamaning o‘ngi va teskarisi bir xil. Polotno to‘qilishli gazlamalar (chit, bo‘z, batist, zig‘ir polotnosi) pishiq, zich bo‘ladi. Sarja to‘qilishda gazlama o‘ngida chapdan o‘ngga, pastdan yuqoriga diagonal yo‘llar ko‘rinadi; sarja gazlamalar elastik, mayin, lekin polotnoga qaraganda pishiqligi pastroq. Sarjada moslama (rapport)da kamida 3 ta ip bo‘ladi va har bir arqoq ipi tashlanganda naqsh bir ipga suriladi. Gazlamaning o‘ngi gul bosilishi, silliqligi, tuki va tozaligiga qarab aniqlanadi. Bo‘ylama ip milkda bo‘ylama o‘tadi; gazlama bo‘yiga kam, ko‘ndalangiga ko‘proq cho‘ziladi; bo‘ylama bo‘yicha tez tortilsa jarangli ovoz chiqaradi; bo‘ylama ip ingichkaroq va silliq, ko‘ndalang ip yo‘g‘onroq va tukliroq. Bu belgilar lupada yaxshi ko‘rinadi.

tandaarqoq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Eski mato chetidan ip chiqib ketsa, matoning iplardan to‘qilganini ko‘rasiz. Bu iplar bir-biri ustidan o‘tib, mato hosil qiladi.

Kim ishlatadi

To‘quvchi, tikuvchi va mato sifatini tekshiruvchi matoning to‘qilishini biladi.

Bugun sinab ko‘ring

Sochiq yoki ro‘molcha kabi matoga yaqindan qarab, iplar kesishgan mayda kataklarni toping.

Namunalar
Chit polotno to‘qilishli: ikkala tomoni bir xil; baxmal esa tukli, o‘ng tomoni tukli.
Milkka parallel yo‘nalish – tanda; shuning uchun kiyim detali ko‘pincha tanda bo‘yicha bichiladi.
Sinfda faoliyat

Qog‘ozdan to‘qish: 10,5 × 15 sm oq qog‘ozni uzunasiga bir xil kesib (kesiklar soni juft, kattalar kesib bersa yaxshi), rangli tasmalarni goh ustidan, goh ostidan o‘tkazib polotno to‘qing; yelim bilan tasma uchlarini mahkamlang. Keyin sarja: 2 ta ostidan, 1 ta ustidan. Albomga yopishtiring.

Mashq
1
Polotno to‘qilishda iplar qanday joylashadi?
2
Tanda qaysi yo‘nalishda?
3
Sarjaning o‘ng tomonida nima ko‘rinadi?
4
Ko‘ylak bo‘lagi nega ko‘pincha uzunasiga tanda bo‘ylab bichiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQishki o‘yin kuni jadvaliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →