☰ Mundarija · Texnologiya

Oshxona jihozlari, sabzavot va tuxum

Darslar 59–61 · 3 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
61

Tuxum va uning ozuqaviy qiymati, pishirish usullari. Dasturxonga tortish

Darslik: 117-bet
MaqsadTuxumning ozuqaviy qiymati, pishirish usullari va xavfsizlik qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
tuxum · eggomlet · omeletteoqsil · egg white / proteinsarig‘i · yolk
Tushuntirish

Tuxum juda to‘yimli mahsulot: tarkibida oqsil, kalsiy va fosfor kabi minerallar hamda vitaminlar ko‘p. Tovuq tuxumi odatda 45–65 g keladi. Po‘st orqali havo va mikroorganizmlar kirib, tuxum tez buziladi; yangi tuxum po‘sti xira, eskisiniki silliq va yaltiroq bo‘ladi. Tuxum ishlatishdan oldin sirti iliq suvda yuviladi. Qaynatish usullari: 3–5 daqiqa (juda yumshoq), 7–8 daqiqa («xaltacha»: oqi pishgan, sarig‘i hali yumshoq) va 10–12 daqiqa (qattiq pishgan; salat va taomlar uchun). Xom yoki yaxshi pishmagan tuxum ichida salmonella kabi mikroblar bo‘lishi mumkin, shuning uchun maktab yoshidagi bolalar uchun tuxum yaxshi pishirilgani ma’qul (oqi va sarig‘i qotgan). Qovurilgan tuxum: ozgina yog‘da past olovda 2–3 daqiqa, oqi qotguncha. Omlet: tuxum, sut va tuz aralashtirilib, qizigan yog‘da pishiriladi, chetlari o‘rtasiga buklanadi. O‘zbekcha quymoq: sut, un, tuxum, tuz. Tuxum chaqilgandan keyin qo‘l sovun bilan yuviladi. Plita va qaynoq suv bilan faqat kattalar yonida ishlanadi.

Namunalar
Tuxum suvda cho‘kib, yotib qolsa yangi, ko‘tarilib suzsa eski bo‘ladi – ammo shubhali tuxum ishlatilmaydi.
Salat uchun tuxum 10–12 daqiqa qaynatiladi, keyin sovuq suvda sovitib archiladi.
Sinfda faoliyat

Tuxum jadvali: 3 ta usulni (3–5, 7–8, 10–12 daqiqa) jadvalga yozing: vaqti – oqi – sarig‘i – qayerda ishlatiladi – kimlarga mos. Haqiqiy pishirish o‘qituvchi yonida.

Mashq
1
Tuxum qaysi moddalarga boy?
2
Qattiq pishgan tuxum necha daqiqa qaynatiladi?
3
Omletga qanday masalliqlar kerak?
4
Nega xom tuxum yeyish xavfli?