☰ Mundarija · Texnologiya

Oshxona xavfsizligi, ovqat moddalari, milliy taomlar

Darslar 53–55 · 3 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
55

O‘zbek milliy oshxonasining o‘ziga xos xususiyatlari va rivojlanishi

Darslik: 103–104-betlar
MaqsadO‘zbek milliy oshxonasining xususiyatlari va rivojlanishini bilish.
Yangi so‘zlar
masalliq · ingredientqozon · cauldron (kazan)palov · plov (pilaf)ziravor · spice
Tushuntirish

O‘zbek taomlarining lazzatli bo‘lishi ikki omilga bog‘liq: birinchisi – masalliqlarning yangi, sifatli va navining yuqori bo‘lishi, ikkinchisi – taomning tashqi ko‘rinishi, xushbo‘y hidi va ajoyib mazasi; bu pazandaning mahoratiga bog‘liq. O‘zbek taomlari uchun xalq ko‘p iste’mol qiladigan go‘sht, un, guruch, mosh, no‘xat, loviya, sabzavot va ko‘katlar ishlatiladi. Go‘shtli taomlar alohida o‘rin tutadi (qo‘y, mol, ot, parranda), sut mahsulotlari keng iste’mol qilinadi. Ichimliklardan asosan qora va ko‘k choy ichiladi; choyga qand, parvarda, pashmak, novvot, asal, holva tortiladi. Taomlar tagi yarim sharsimon qozonlarda pishiriladi: masalliqlarni kovlab qovurish qulay, taom tagiga olmaydi, qozon o‘choqqa ham, gaz plitasiga ham yaxshi o‘rnashadi. O‘zbek oshxonasi boshqa xalqlar bilan o‘zaro boyiydi: yevropacha, kavkazcha, tatarcha, uyg‘urcha, qozoqcha, tojikcha taomlar qo‘shiladi, palov, xamir taomlari va suyuq taomlarimiz boshqa xalqlar dasturxonini bezaydi. Qozon va o‘choq yonida bolalar kattalarsiz ishlamaydi, chunki issiq va yong‘in xavfi bor.

Namunalar
Palov uchun guruch, sabzi, go‘sht va yog‘ kerak – bular milliy masalliqlar.
Yarim sharsimon qozonda taom kuymaydi, chunki yog‘ va masalliq markazga yig‘iladi va aralashtirish qulay.
Sinfda faoliyat

Dasturxon xaritasi: o‘quvchi o‘zbek dasturxonining rasmini chizadi va 6 ta narsani nomlaydi: non, choy, qand, qatiq, 2 ta meva. Qaysi biri qaysi guruhdan ekanini belgilaydi.

Mashq
1
O‘zbek taomlari lazzatli bo‘lishining ikki omili?
2
Nega qozon tagi yarim sharsimon?
3
Choyga nima tortiladi?
4
O‘zbek oshxonasi boshqa xalqlar bilan qanday o‘zaro ta’sirda?