Pazandachilik tarixi va taraqqiyoti. Oziq-ovqatlarning ozuqaviy qiymati
Pazandachilik – insoniyatning eng qadimiy san’atlaridan biri: u olovdan foydalanish, dehqonchilik va chorvachilik bilan birga paydo bo‘lgan. XIX asrga kelib O‘zbekistonda pomidor, karam, kartoshka, lavlagi kabi sabzavotlar yetishtirila boshlandi. Organizm normal rivojlanishi uchun oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, mineral tuzlar, vitaminlar va suv kerak. Oqsil go‘sht, baliq, tuxum, don va sut mahsulotlarida ko‘p; u yangi hujayralarni hosil qiladi va o‘sishni ta’minlaydi. Yog‘lar issiqlik beradi; o‘simlik yog‘lari paxta, kungaboqar, zaytun kabilardan olinadi. Uglevodlar asosiy quvvat manbayi: qand, asal, meva, sabzavot, sut va don mahsulotlarida bor. Vitaminlar sabzavot va mevalar, don, baliq, sut mahsulotlarida bo‘ladi va kasallikdan saqlaydi. Oziq-ovqatlar 6 guruhga bo‘linadi: sut va sut mahsulotlari; go‘sht va go‘sht mahsulotlari; don mahsulotlari; sabzavot va mevalar; oziq-ovqat yog‘lari; qand va qandolatlar. Turli guruhlardan muvozanatli ovqatlanish kerak.
| Mahsulot | Nimaga boy |
|---|---|
| baliq | oqsil |
| kungaboqar yog‘i | yog‘ |
| meva | vitaminlar |
Palov — 4 porsiya
Har bir miqdor porsiyalar soniga proporsional o‘zgaradi (4 porsiya asos)
Maktab oshxonasi menyusida sho‘rva, non, salat va meva yozilgan. Bir ovqatda bir necha guruhdan taom bo‘lsa, tanaga kerakli har xil moddalar tushadi.
Dietolog, oshpaz va sport murabbiyi ovqat tarkibini guruhlarga ajratib rejalashtiradi.
Keyingi ovqatlanishingizda dasturxondagi taomlar nechta turli oziq guruhiga kirishini sanab ko‘ring.
Menyu tuzish: o‘quvchi bir kunlik (nonushta, tushlik, kechki ovqat) menyu tuzib, har bir taom qaysi guruhga kirishini belgilaydi va 6 guruhdan nechtasi qamrab olinganini sanaydi.