☰ Mundarija · Texnologiya

Oshxona xavfsizligi, ovqat moddalari, milliy taomlar

Darslar 53–55 · 3 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
54

Pazandachilik tarixi va taraqqiyoti. Oziq-ovqatlarning ozuqaviy qiymati

Darslik: 101–102-betlar
MaqsadOziq moddalar (oqsil, yog‘, uglevod, vitamin) va oziq-ovqat guruhlarini bilish.
Yangi so‘zlar
oqsil · proteinuglevod · carbohydratevitamin · vitaminmineral tuzlar · mineral salts
Tushuntirish

Pazandachilik – insoniyatning eng qadimiy san’atlaridan biri: u olovdan foydalanish, dehqonchilik va chorvachilik bilan birga paydo bo‘lgan. XIX asrga kelib O‘zbekistonda pomidor, karam, kartoshka, lavlagi kabi sabzavotlar yetishtirila boshlandi. Organizm normal rivojlanishi uchun oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, mineral tuzlar, vitaminlar va suv kerak. Oqsil go‘sht, baliq, tuxum, don va sut mahsulotlarida ko‘p; u yangi hujayralarni hosil qiladi va o‘sishni ta’minlaydi. Yog‘lar issiqlik beradi; o‘simlik yog‘lari paxta, kungaboqar, zaytun kabilardan olinadi. Uglevodlar asosiy quvvat manbayi: qand, asal, meva, sabzavot, sut va don mahsulotlarida bor. Vitaminlar sabzavot va mevalar, don, baliq, sut mahsulotlarida bo‘ladi va kasallikdan saqlaydi. Oziq-ovqatlar 6 guruhga bo‘linadi: sut va sut mahsulotlari; go‘sht va go‘sht mahsulotlari; don mahsulotlari; sabzavot va mevalar; oziq-ovqat yog‘lari; qand va qandolatlar. Turli guruhlardan muvozanatli ovqatlanish kerak.

Namunalar
Tuxum oqsilga boy; olma vitaminlarga boy; non uglevodlarga boy.
Bir kunlik menyu: bo‘tqa (don), sut, sabzavotli sho‘rva, meva – turli guruhlardan.
Sinfda faoliyat

Menyu tuzish: o‘quvchi bir kunlik (nonushta, tushlik, kechki ovqat) menyu tuzib, har bir taom qaysi guruhga kirishini belgilaydi va 6 guruhdan nechtasi qamrab olinganini sanaydi.

Mashq
1
Oziq moddalarni sanang.
2
Oqsil organizmda nima qiladi?
3
Oziq-ovqatlar nechta guruhga bo‘linadi?
4
Nima uchun faqat shirinlik bilan ovqatlanish yaxshi emas?