☰ Mundarija · Texnologiya

Iskana, bolg‘a, egov va jilvir

Darslar 34–37 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
37

Jilvir qog‘ozlar tuzilishi va turlari (yog‘och)

Darslik: 72-bet
MaqsadYog‘ochni jilvir qog‘oz bilan silliqlash usullarini bilish.
Yangi so‘zlar
jilvirlash · sandingdag‘al jilvir · coarse paperpardozlash jilviri · finishing paperyog‘och kolodka · sanding block
Tushuntirish

Sirtni pardozlashdan oldin uni jilvir bilan ishqalab, to‘g‘ri chiziqliligini yaxshilash va tozalash kerak. O‘tkir qirra va burchaklar avval egovlanadi, shundan keyin jilvirlanadi. Jilvir bir tomoniga mayda qattiq minerallar yoki shisha kukuni yopishtirilgan mato yoki qalin qog‘ozdan iborat. Kitobdagi tasnifga ko‘ra donalarning yirikligiga qarab jilvir dag‘al (№ 6, 5, 4), o‘rtacha (№ 3, 2), mayda (№ 1, 0) va pardozlash (№ 00) turlariga bo‘linadi. Tartib: avval dag‘al, keyin o‘rtacha, oxirida mayda jilvir. Sirt jilvirlanganda jilvir maxsus yog‘och kolodkaga mahkamlanadi va tolalar yo‘nalishi bo‘ylab yuritiladi. Kichik yog‘och detallar tekis taxtaga mahkamlangan jilvirga qo‘yilib, turli yo‘nalishlarda ishqalanadi. Sirtga gul tushirishda tayyor o‘yma andazadan foydalanish qulay. Jilvirlashda chang chiqadi: niqob taqiladi, xona shamollatiladi.

Namunalar
Taxta qirrasi avval egovlanadi, so‘ng № 3, keyin № 1 jilvirda silliqlanadi.
Jilvir tola bo‘ylab yurgizilsa, sirtda ko‘ndalang chiziqlar qolmaydi.
Sinfda faoliyat

Silliqlash sinovi: yumshoq yog‘och bo‘lagining ikki yarmi: bittasi faqat dag‘al jilvirda, ikkinchisi dag‘aldan mayda jilvirgacha silliqlanadi. Natijani sezgi bilan (ehtiyotkorlik bilan) solishtiring, farqni yozing. Niqob taqiladi.

Mashq
1
Jilvirdan oldin o‘tkir qirralar nima bilan ishlanadi?
2
Jilvirlash tartibi qanday?
3
Jilvir qanday yo‘nalishda yuritiladi?
4
Nima uchun jilvirni yog‘och kolodkaga mahkamlaymiz?