☰ Mundarija · Texnologiya

Iskana, bolg‘a, egov va jilvir

Darslar 34–37 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
35

Bolg‘a va ularning turlari (duradgorlik)

Darslik: 68–69-betlar
MaqsadDuradgorlik bolg‘alari, yog‘och to‘qmoq va mix qoqish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
duradgorlik bolg‘asi · claw (carpenter’s) hammerto‘qmoq · wooden malletsumba · nail punchehtiyot taxtasi · backing board
Tushuntirish

Duradgorlik bolg‘alari yog‘och qismlarini yig‘ishda va iskana bilan o‘yish-teshishda qo‘llanadi. Ularning muhrasi kvadrat yoki doira shaklida bo‘ladi, ayrimlarining orqa uchi mix sug‘urishga moslangan. Muhra tekis va silliq bo‘lishi kerak; qavariq yoki ezilgan muhra yog‘och sirtini ezib, tekisligini buzadi. Qismlarni jipslashda sirt ezilmasligi uchun ularning ustiga qattiq yog‘ochdan ehtiyot taxtasi qo‘yiladi. Mix sirtga tik qoqiladi va egilib yog‘ochni ezmasligi kuzatiladi; mix kallagini bolg‘a bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri botirmay, ustiga sumba qo‘yib qoqiladi. Iskana bilan ishlaganda dastani ezmaslik uchun bolg‘a o‘rniga yog‘och to‘qmoq ishlatiladi: uning muhrasi katta va tekis. Qoqishda ko‘z bolg‘a tegayotgan joyda bo‘ladi, nigoh iskana dastasida emas, tig‘da. Mixni ushlab turgan barmoqlar zarbdan qutqarilishi uchun mixni kichik ombur yoki qalin qog‘oz bilan ushlab turish mumkin.

Namunalar
Qalin taxtaga 50 mm mix qoqishda mix tik tutiladi va dastlab yengil, so‘ng kuchliroq uriladi.
Iskana dastasiga bolg‘a emas, to‘qmoq uriladi: dasta ezilmaydi.
Sinfda faoliyat

Mix qoqish mashqi (o‘qituvchi nazoratida): yumshoq taxtaga 3 ta mix qoqiladi (har biri ombur bilan ushlanadi, ko‘zoynak taqiladi). Mixlar tik kirganini go‘niya bilan tekshiring. Bir vaqtda faqat bitta o‘quvchi ishlaydi.

Mashq
1
Bolg‘a muhrasi qanday bo‘lishi kerak?
2
Iskanani nima bilan uramiz?
3
Sumba nima uchun kerak?
4
Nima uchun bolg‘a urishda barmoqlarni ombur bilan himoya qilamiz?