☰ Mundarija · Ona tili

Leksika boyishi, o‘z va o‘zlashma, tarixiy so‘zlar

Darslar 68–71 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
68

Matn va lug‘at ustida ishlash

Darslik: 121-bet
MaqsadBuyuk olim Ibn Sino haqidagi matn ustida ishlab, o‘zlashgan so‘zlar haqida fikr yuritish.
Yangi so‘zlar
tabib · physician, healer (old word)asar · work (book)universitet · universitydarslik · textbook
Tushuntirish

Mini-matn: «Abu Ali ibn Sino X–XI asrlarda yashagan buyuk tabib va olim. Uning «Tib qonunlari» asari bir necha asr davomida Yevropa universitetlarida darslik bo‘lib xizmat qilgan. Yevropada olimni Avitsenna deb atashgan.» Matn ustida ishlash: notanish so‘zlarni belgilang; «tabib» arab tilidan, «universitet» Yevropa tillaridan o‘zlashgan so‘z ekanini aniqlang, «darslik» esa o‘zbekcha so‘zdan yasalgan; matnni qismlarga bo‘ling; asosiy fikr: buyuk ajdodlarimizning ilmiy merosi butun dunyoda e’tirof etilgan.

Namunalar
Tabib — davolovchi, shifokor (eskirgan so‘z).
Dars + -lik = darslik: o‘zbekcha qo‘shimcha bilan yasalgan so‘z.
Sinfda faoliyat

Guruhlarda «Buyuk ajdodlarimiz» jadvalini to‘ldiring: ism, soha, mashhur asari yoki ixtirosi.

Mashq
1
Matnga ko‘ra Ibn Sino qaysi asrlarda yashagan?
2
«Universitet» so‘zi o‘z so‘zmi yoki o‘zlashgan so‘zmi?
3
Matnning asosiy fikrini ayting.
4
Nega Ibn Sinoning asari Yevropada ko‘p asr darslik bo‘lgan deb o‘ylaysiz?