ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Omonim, antonim, paronim

Darslar 64–67 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
64

Omonimlar. Nutqda omonimlardan foydalanish

Darslik: 115-bet
MaqsadOmonimlarni (shakldosh so‘zlarni) bilish, ularni ko‘p ma’noli so‘zlardan farqlash.
Yangi so‘zlar
omonim · homonymshakldosh · same-form (homonym)ko‘p ma’noli so‘z · polysemantic wordko‘chma ma’no · figurative meaning
Tushuntirish

Aytilishi ham, yozilishi ham bir xil, ammo bir-biriga aloqasi yo‘q turli narsa yoki harakatni bildiradigan so‘zlar omonimlar (shakldosh so‘zlar) deyiladi. Masalan: tush (kunning o‘rtasi), tush (uyquda ko‘rilgan narsa), tush (pastga tushmoq). Omonimni ko‘p ma’noli so‘z bilan adashtirmaslik kerak. Ko‘p ma’noli so‘zda bir so‘zning ma’nolari o‘zaro bog‘liq bo‘ladi, biri ikkinchisidan ko‘chgan: oyoq (odamning oyog‘i) — oyoq (stolning oyog‘i). Omonimlarda esa ma’nolar orasida hech qanday bog‘liqlik yo‘q: o‘t (maysa) — o‘t (olov). Omonimlardan so‘z o‘yini, topishmoq va hazilda foydalaniladi.

OmonimKo‘p ma’noli
ma’nolar bir-biriga aloqasizma’no ko‘chgan
tush (kunning o‘rtasi) – tush (uyquda)ko‘z (a’zo) – ko‘z (buloq)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Topishmoqli o‘yinda bola «tur» so‘zini ikki ma’noda ishlatib, hammani kuldirdi. Shakli bir xil, ma’nosi boshqa bo‘lgan so‘zlar nutqda o‘yin va hazil uchun ham foydali.

Kim ishlatadi

Hazilkash so‘z o‘yini tuzadi, muharrir noto‘g‘ri tushunishni oldini oladi, o‘qituvchi so‘zning ma’nosini izohlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki ma’noli bitta so‘zni tanlab, ikki xil gapda ishlating.

Namunalar
Yoz — fasl; yoz — yozmoq fe’li. Ikkisi omonim.
Ko‘z (a’zo) va ko‘z (buloq ko‘zi) — ko‘p ma’noli so‘z, chunki ma’no ko‘chgan.
Sinfda faoliyat

Sinfni ikkiga bo‘ling: biri omonimga misol aytadi, ikkinchisi bu so‘z bilan ikki xil gap tuzadi.

Mashq
1
Omonim so‘zlar deb nimaga aytiladi?
2
«Qo‘y» so‘zi bilan ikki xil ma’noli gap tuzing.
3
Omonim va ko‘p ma’noli so‘zning farqi nimada?
4
«Ot» so‘zining ikki ma’nosini ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQishki o‘yin kuni jadvaliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →