60
O‘zbek tilining lug‘at boyligi
Darslik: 110-bet
MaqsadLug‘at boyligi va leksikologiya tushunchalarini bilish.
Yangi so‘zlar
lug‘at boyligi · vocabularyleksikologiya · lexicologyxazina · treasureifodaviylik · expressiveness
Tushuntirish
Biror tilda mavjud bo‘lgan jamiki so‘zlar o‘sha tilning lug‘at tarkibi, ya’ni so‘z boyligi deb ataladi. So‘zlarni va ularning ma’nolarini o‘rganadigan tilshunoslik bo‘limi esa leksikologiya deyiladi; bu atama yunoncha «so‘z» va «ta’limot» ma’nosidagi ikki so‘zdan tuzilgan. O‘zbek tilining so‘z boyligi juda katta: bir narsa yoki harakatni bir nechta so‘z bilan ifodalash mumkin (ko‘k, moviy, havorang; gapirmoq, so‘zlamoq, aytmoq). Bu tilimizning boy va ta’sirchan ekanini ko‘rsatadi. Ona tilimiz xalqimizning ma’naviy xazinasi, uni asrab-avaylash har birimizning burchimiz.
Namunalar
Katta, ulkan, bahaybat — bir tushunchaning turli ifodasi.
Leksikologiya so‘zlarni va ularning ma’nosini o‘rganadi.
Sinfda faoliyat
«Tilimizning tillo sandig‘i»: guruhlarda «chiroyli» ma’nosini beradigan iloji boricha ko‘p so‘z toping. Kim ko‘p topadi?
Mashq
1
Lug‘at boyligi nima?
Tildagi barcha so‘zlar yig‘indisi.
2
Leksikologiya nimani o‘rganadi?
So‘z va uning ma’nolarini.
3
«Leksikologiya» atamasi qanday qismlardan tuzilgan?
Yunoncha «so‘z» va «ta’limot» ma’nosidagi ikki so‘zdan.
4
«Kulmoq» ma’nosiga yaqin ikkita so‘z ayting.
Masalan: jilmaymoq, qah-qah otmoq.