Matn va lug‘at ustida ishlash
Matnni o‘qib, uning mazmunini o‘z so‘zingiz bilan so‘zlab bering. Notanish so‘zlar (koinot, sayyora, galaktika) ma’nosini lug‘atdan aniqlang. Matnda qo‘shimcha qo‘shilishi natijasida o‘zgargan so‘zlarni toping: ularda tovush ortishi, tushishi yoki almashishi bo‘lishi mumkin. Masalan, «bu» so‘ziga -da qo‘shilsa, «bunda» bo‘ladi: n tovushi ortadi. Bunday kuzatish fonetik hodisalarni tez ilg‘ashga o‘rgatadi.
| Qo‘shimcha qo‘shilganda | Misol |
|---|---|
| tovush ortadi | bu + -da = bunda |
| tovush tushadi | burun + -i = burni |
| tovush almashadi | yurak + -i = yuragi |
Oyli kechada osmonga qaragan bola yulduzlarning ko‘pligini ko‘rib, ular haqida nimadir bilgisi keldi. U kitobdan o‘qib, bilganini do‘stlariga oddiy gaplar bilan aytib berdi. Matn ustida ishlash shunday bilim olish va aytishga yordam beradi.
Astronom kuzatuv natijasini yozadi, jurnalist ilmiy yangilikni sodda tilda bayon qiladi, o‘qituvchi murakkab mavzuni tushuntiradi.
Kechqurun osmonga qarab (deraza yoki hovli orqali, kattalar bilan) bitta narsani kuzating va uning haqida ikkita gap yozing.
«Koinot ekspeditsiyasi»: bolalar matndagi ma’lumotlardan foydalanib, sayyoralar haqida bittadan savol tuzib, bir-biriga beradi.