☰ Mundarija · Ona tili

D, T, J, F, V undoshlarining imlosi

Darslar 40–43 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
40

D va T undoshlarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 77–79-betlar
MaqsadD va T undoshlarining so‘z oxirida aytilishi va yozilishidagi farqni bilish.
Yangi so‘zlar
ozod · freefarzand · child (son or daughter)xursand · gladhayot · life
Tushuntirish

So‘z oxirida jarangli d ko‘pincha jarangsiz t ga o‘xshab eshitiladi, ammo yozuvda d saqlanadi: ozod, farzand, xursand, band. Oxiri t bilan tugaydigan so‘zlar esa t bilan yoziladi: hayot, mehnat, soat. Demak, so‘z oxirida qaysi harf yozilishini quloqqa eshitilgan tovush emas, so‘zning me’yoriy shakli belgilaydi. Shubha tug‘ilsa, so‘zga unli bilan boshlanadigan qo‘shimcha qo‘shib ko‘ring: ozod — ozodi, hayot — hayoti; shunda oxirgi tovush aniq eshitiladi. Imlo lug‘ati ham yordam beradi.

Namunalar
Ozod — «ozot» deb eshitiladi, lekin d bilan yoziladi.
Hayot va mehnat so‘zlari t bilan yoziladi; qo‘shimcha qo‘shsak: hayoti, mehnati.
Sinfda faoliyat

«Qo‘shimcha sinovi»: oxiri d yoki t bilan tugagan so‘zlarni doskaga yozing; sinfdoshingiz -i qo‘shimchasini qo‘shib, tovush qanday eshitilishini aytsin.

Mashq
1
«Farzand» so‘zi oxirida qanday tovush eshitiladi, qanday harf yoziladi?
2
Nuqtalar o‘rniga d yoki t qo‘ying: haya..., oza..., mehna....
3
Shubhali so‘zni qanday tekshiramiz?
4
«Ozod» so‘ziga -lik qo‘shimchasini qo‘shing.