ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

D, T, J, F, V undoshlarining imlosi

Darslar 40–43 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
40

D va T undoshlarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 77–79-betlar
MaqsadD va T undoshlarining so‘z oxirida aytilishi va yozilishidagi farqni bilish.
Yangi so‘zlar
ozod · freefarzand · child (son or daughter)xursand · gladhayot · life
Tushuntirish

So‘z oxirida jarangli d ko‘pincha jarangsiz t ga o‘xshab eshitiladi, ammo yozuvda d saqlanadi: ozod, farzand, xursand, band. Oxiri t bilan tugaydigan so‘zlar esa t bilan yoziladi: hayot, mehnat, soat. Demak, so‘z oxirida qaysi harf yozilishini quloqqa eshitilgan tovush emas, so‘zning me’yoriy shakli belgilaydi. Shubha tug‘ilsa, so‘zga unli bilan boshlanadigan qo‘shimcha qo‘shib ko‘ring: ozod — ozodi, hayot — hayoti; shunda oxirgi tovush aniq eshitiladi. Imlo lug‘ati ham yordam beradi.

AytiladiYoziladiQo‘shimcha bilan
xursantxursandxursandlik
balantbalandbalandlik
soatsoatsoati
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rahmat xatini yozayotgan bola so‘z oxirida d yoki t ekanini bilmay qoldi. Yodiga tushdi: so‘zga qo‘shimcha qo‘shib eshitsa, haqiqiy harf bilinadi. Lug‘at yonida bo‘lmaganda ham shu usul yordam beradi.

Kim ishlatadi

Kotib hujjatda so‘z oxirini to‘g‘ri yozadi, muharrir shubhali so‘zni tekshiradi, o‘qituvchi diktantni tuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Oxiri d yoki t bilan tugaydigan bitta so‘zni tanlab, uni «-i» qo‘shimchasi bilan ayting va qaysi harf eshitilishini yozing.

Namunalar
Ozod — «ozot» deb eshitiladi, lekin d bilan yoziladi.
Hayot va mehnat so‘zlari t bilan yoziladi; qo‘shimcha qo‘shsak: hayoti, mehnati.
Sinfda faoliyat

«Qo‘shimcha sinovi»: oxiri d yoki t bilan tugagan so‘zlarni doskaga yozing; sinfdoshingiz -i qo‘shimchasini qo‘shib, tovush qanday eshitilishini aytsin.

Mashq
1
«Farzand» so‘zi oxirida qanday tovush eshitiladi, qanday harf yoziladi?
2
Nuqtalar o‘rniga d yoki t qo‘ying: haya..., oza..., mehna....
3
Shubhali so‘zni qanday tekshiramiz?
4
«Ozod» so‘ziga -lik qo‘shimchasini qo‘shing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak yo‘li kuni uchun stendHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →