☰ Mundarija · Ona tili

Yonma-yon unlilar, G, K, Q, G‘ imlosi

Darslar 36–39 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
36

Yonma-yon kelgan unlilar talaffuzi va imlosi

Darslik: 69–70-betlar
MaqsadYonma-yon kelgan unlilar qatnashgan o‘zlashma so‘zlarning aytilishi va yozilishini farqlash.
Yangi so‘zlar
yonma-yon unlilar · adjacent vowelsjamoa · team, communitysanoat · industryshoir · poet
Tushuntirish

O‘zbek tilida ikki unli yonma-yon keladigan so‘zlar ko‘pincha arab, fors yoki boshqa tillardan o‘zlashgan bo‘ladi. Og‘zaki nutqda biz bunday so‘zlarni tilimizga moslab aytamiz: ikki unlini bitta cho‘ziq unli qilib aytamiz yoki ular orasiga biror undoshni qo‘shib yuboramiz. Masalan, jamoa — «jamo», mutolaa — «mutola», shoir — «shoyir», sanoat — «sanovat» deb eshitilishi mumkin. Lekin yozuvda bu so‘zlar o‘z asl shaklida, ikkala unli bilan yoziladi: jamoa, mutolaa, shoir, sanoat.

Namunalar
Jamoa so‘zida o va a yonma-yon keladi; og‘zaki nutqda «jamo» deb aytilishi mumkin, yozilishi esa jamoa.
Shoir — «shoyir» deb ham aytiladi, lekin yoziladi: shoir.
Sinfda faoliyat

Doskaga yonma-yon unlili besh so‘zni yozing. Har bir so‘zni avval o‘zbekcha, keyin og‘zaki talaffuzga yaqin shaklda ayting va yozilishini tekshiring.

Mashq
1
Yonma-yon unlili so‘zlar asosan qaysi tillardan kirgan?
2
«Shoir» so‘zi og‘zaki nutqda qanday aytilishi mumkin? Yozilishi-chi?
3
Nuqta o‘rniga harf qo‘ying: jam...a, san...at.
4
Yozuvda unlilar nega tushirilmaydi?