☰ Mundarija · Ona tili

Iboralar va maqollar

Darslar 88–91 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
88

Iboralar (davomi)

Darslik: 146-bet
MaqsadIboralarning sinonim va antonimlarini topish; ibora ma’nosini aniqlash.
Yangi so‘zlar
qulog‘i ding bo‘lmoq · to listen intentlyko‘z ochib yumguncha · in the blink of an eyeqo‘li gul · skilfulilonning yog‘ini yalagan · very cunning
Tushuntirish

Ibora — bir butun ko‘chma ma’no bildiradigan, ko‘pincha bitta so‘zga teng keladigan barqaror birikma. Iboralar ham so‘zlar kabi o‘zaro sinonim yoki antonim bo‘ladi: qo‘li gul (usta) — qo‘lidan ish kelmaydi (no‘noq); ko‘ngli joyiga tushdi (xotirjam bo‘ldi) — yuragi orqasiga tortib ketdi (qattiq qo‘rqdi). Yana bir necha ibora: qulog‘i ding bo‘ldi — diqqat bilan tingladi; ko‘z ochib yumguncha — juda tez; ilonning yog‘ini yalagan — juda ayyor; boshi qotdi — nima qilishini bilmay qoldi. Iborani ma’nosini bilmasdan ishlatsak, gap kulgili yoki noto‘g‘ri chiqadi.

Namunalar
Qattiq qo‘rqdi — yuragi orqasiga tortib ketdi: ibora so‘zga teng.
Onam qo‘li gul tikuvchi: ko‘z ochib yumguncha ko‘ylak tikib beradi.
Sinfda faoliyat

«Ibora — so‘z»: o‘qituvchi iborani o‘qiydi, siz uni bitta so‘z bilan almashtirasiz (qulog‘i ding bo‘ldi — tingladi).

Mashq
1
«Yuragi orqasiga tortib ketdi» iborasini bitta so‘z bilan ayting.
2
«Ko‘z ochib yumguncha» nimani bildiradi?
3
«Qo‘li gul» iborasiga zid ma’noli ibora toping.
4
«Ilonning yog‘ini yalagan» kishi qanday? Nega shunday deyiladi deb o‘ylaysiz?