Iboralar (davomi)
Ibora — bir butun ko‘chma ma’no bildiradigan, ko‘pincha bitta so‘zga teng keladigan barqaror birikma. Iboralar ham so‘zlar kabi o‘zaro sinonim yoki antonim bo‘ladi: qo‘li gul (usta) — qo‘lidan ish kelmaydi (no‘noq); ko‘ngli joyiga tushdi (xotirjam bo‘ldi) — yuragi orqasiga tortib ketdi (qattiq qo‘rqdi). Yana bir necha ibora: qulog‘i ding bo‘ldi — diqqat bilan tingladi; ko‘z ochib yumguncha — juda tez; ilonning yog‘ini yalagan — juda ayyor; boshi qotdi — nima qilishini bilmay qoldi. Iborani ma’nosini bilmasdan ishlatsak, gap kulgili yoki noto‘g‘ri chiqadi.
| Ibora | Bitta so‘z |
|---|---|
| tili bir | ahil |
| og‘zi qulog‘ida | xursand |
| ko‘zi to‘rt bo‘ldi | intizor kutdi |
Maktab e’lonini yozgan bola «boshi qotdi» deb emas, «qiynaldi» deb yozdi, chunki rasmiy matnda bitta so‘z aniqroq. Hikoyada esa ibora tasvirni jonli qiladi.
Rasmiy xat yozuvchi aniq ifoda tanlaydi, muharrir ibora o‘rniga so‘z qo‘yadi, tarjimon ma’nosini saqlaydi.
«Og‘zi qulog‘ida» iborasini bir so‘z bilan ayting.
«Ibora — so‘z»: o‘qituvchi iborani o‘qiydi, siz uni bitta so‘z bilan almashtirasiz (qulog‘i ding bo‘ldi — tingladi).