88
Iboralar (davomi)
Darslik: 146-bet
MaqsadIboralarning sinonim va antonimlarini topish; ibora ma’nosini aniqlash.
Yangi so‘zlar
qulog‘i ding bo‘lmoq · to listen intentlyko‘z ochib yumguncha · in the blink of an eyeqo‘li gul · skilfulilonning yog‘ini yalagan · very cunning
Tushuntirish
Ibora — bir butun ko‘chma ma’no bildiradigan, ko‘pincha bitta so‘zga teng keladigan barqaror birikma. Iboralar ham so‘zlar kabi o‘zaro sinonim yoki antonim bo‘ladi: qo‘li gul (usta) — qo‘lidan ish kelmaydi (no‘noq); ko‘ngli joyiga tushdi (xotirjam bo‘ldi) — yuragi orqasiga tortib ketdi (qattiq qo‘rqdi). Yana bir necha ibora: qulog‘i ding bo‘ldi — diqqat bilan tingladi; ko‘z ochib yumguncha — juda tez; ilonning yog‘ini yalagan — juda ayyor; boshi qotdi — nima qilishini bilmay qoldi. Iborani ma’nosini bilmasdan ishlatsak, gap kulgili yoki noto‘g‘ri chiqadi.
Namunalar
Qattiq qo‘rqdi — yuragi orqasiga tortib ketdi: ibora so‘zga teng.
Onam qo‘li gul tikuvchi: ko‘z ochib yumguncha ko‘ylak tikib beradi.
Sinfda faoliyat
«Ibora — so‘z»: o‘qituvchi iborani o‘qiydi, siz uni bitta so‘z bilan almashtirasiz (qulog‘i ding bo‘ldi — tingladi).
Mashq
1
«Yuragi orqasiga tortib ketdi» iborasini bitta so‘z bilan ayting.
Qo‘rqdi.
2
«Ko‘z ochib yumguncha» nimani bildiradi?
Juda tez, bir zumda.
3
«Qo‘li gul» iborasiga zid ma’noli ibora toping.
Qo‘lidan ish kelmaydi.
4
«Ilonning yog‘ini yalagan» kishi qanday? Nega shunday deyiladi deb o‘ylaysiz?
Juda ayyor, hiylakor; ilon xalq tasavvurida ayyorlik ramzi.