Izohli lug‘at (davomi)
Izohli lug‘atda ma’nosi yaqin so‘zlar ham alohida izohlanadi, shuning uchun ularning nozik farqini bilib olish mumkin. Masalan, «maqtamoq» — kishining yaxshi tomonini aytib, uni ko‘tarmoq; «xushomad qilmoq» — biror manfaat ko‘zlab, keragidan ortiq maqtamoq. Birinchisi ijobiy, ikkinchisi salbiy munosabatni bildiradi. Maxsus lug‘atlar ham bor: tarix atamalari lug‘atida madrasa kabi tarixiy terminlar, iqtisodiy atamalar lug‘atida soliq kabi terminlar izohlanadi. Sinonimlar lug‘atida esa ma’nodosh so‘zlar qatori va bosh so‘z ko‘rsatiladi. Eng to‘g‘ri izohni topish uchun avval lug‘at turini to‘g‘ri tanlang.
| So‘z | Ma’nosi |
|---|---|
| maqtamoq | yaxshi tomonini aytib ko‘tarmoq |
| xushomad qilmoq | manfaat uchun yoqtirishga urinmoq |
Do‘stiga hamdardlik bildirayotgan bola «yig‘lamoq» va «ho‘ngramoq» so‘zlari orasidagi farqni lug‘atdan ko‘rdi. Yaqin ma’noli so‘zlar orasidan eng mosini tanlash nutqni aniq qiladi.
Yozuvchi eng mos so‘zni tanlaydi, tarjimon yaqin ma’noli so‘zlarni ajratadi, o‘qituvchi so‘z nozikliklarini tushuntiradi.
Ikkita yaqin ma’noli so‘z olib, ular orasidagi farqni lug‘atdan tekshiring.
Juftlikda uchta ma’nodosh juftlikni tanlab, izohli lug‘atdagi ta’rifini solishtiring (masalan, maqtamoq–xushomad qilmoq, katta–ulkan) va farqini ayting.