☰ Mundarija · Ona tili

Asos va qo‘shimchalar imlosi, qo‘shib yozish

Darslar 52–55 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
53

Asos va qo‘shimchalar imlosi (davomi)

Darslik: 101-bet
MaqsadAsos va qo‘shimchalar imlosi qoidalarini (-boz, y ortishi, -di/-da/-dan) davom ettirib o‘rganish.
Yangi so‘zlar
parvo · care, concernobro‘ · prestigemavzu · topichiylaboz · trickster
Tushuntirish

Ba’zi qo‘shimchalar aytilishidan qat’i nazar, bir xil shaklda yoziladi. Masalan, -boz qo‘shimchasi og‘zaki nutqda -voz kabi eshitilsa ham, -boz yoziladi: hiylaboz. Parvo, obro‘, mavqe, mavzu, avzo kabi oxiri unli bilan tugaydigan bir necha so‘zga egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda orada y tovushi paydo bo‘ladi va u yoziladi: obro‘yim, mavqeyi. -da, -dan, -di qo‘shimchalari jarangsiz undoshdan keyin -ta, -tan, -ti kabi eshitiladi, biroq yozuvda o‘zgarmaydi: tikdi, ishda, qushdan.

Namunalar
Mavzu + -im = mavzuyim; obro‘ + -si = obro‘yi.
Qush + -dan = qushdan, «qushtan» deb eshitilsa ham.
Sinfda faoliyat

Zanjir: bir o‘quvchi so‘z aytadi (mavzu), keyingisi unga egalik qo‘shimchasini qo‘shadi (mavzuyim), uchinchisi yozadi.

Mashq
1
«Mavzu» + «-im» qanday yoziladi?
2
«Ish» + «-da», «ket» + «-di» ni yozing.
3
-boz qo‘shimchali so‘z yozing va qanday aytilishini tushuntiring.
4
«Obro‘» + «-si» ni yozing.