Tuproqda yashovchi jonzotlar
Tuproq — ko‘plab jonzotlarning uyi. Ba’zilari butun umrini tuproqda o‘tkazadi: yomg‘ir chuvalchanglari, yerqazarlar, ko‘rsichqonlar va ko‘p mayda umurtqasizlar. Chuvalchanglar tuproqni teshib, yo‘llar ochadi; bu yo‘llar orqali suv va havo kiradi, o‘simlik qoldiqlari maydalanadi, tuproq unumdor bo‘ladi. Ular teri orqali nafas oladi, shuning uchun kuchli yomg‘irda tuproq suvga to‘lganda, nafas olish uchun yer yuzasiga chiqadi; shu sababli ularni yomg‘ir chuvalchangi deyiladi. Yerqazar hasharotlar, lichinkalar va chuvalchanglar bilan oziqlanadigan mayda yirtqich; ko‘zi kuchsiz, lekin hidi va sezgisi o‘tkir. Ko‘rsichqon o‘simlik ildizlari va tuganaklari bilan oziqlanadi; yer ostida yo‘l kavlab, tuproqni yumshatadi, lekin dehqonlar ekin ildiziga zarar yetkazgani uchun uni zararkunanda deb hisoblaydi. Ba’zi hayvonlar tuproqda vaqtincha yashaydi: tulki, bo‘rsiq, yumronqoziq, sichqon, ilon, qurbaqa uyqu yoki bolalarini boqish uchun in qazishadi. Cho‘ldagi yumronqoziq va toshbaqa jazirama yozni ham uyquda o‘tkazadi.
Qaysi guruhga kiradi?
Dalada yerdagi teshik tulki yoki sug‘ur uyasi bo‘lishi mumkin. Ehtiyotkor odam oyog‘ini ko‘rib bosadi.
Qo‘riqchilar, dehqonlar
Yerda kichik teshik ko‘rsangiz, uzoqdan qarang va ichiga hech narsa tiqmang.
«Tuproq muhiti»: tuproqda yashovchi hayvonlar nomini jamoalarda bir daqiqada yozing, so‘ng ularni «doimiy» va «vaqtincha» ustunlariga ajrating. Tuproqni qo‘lga olgandan keyin qo‘lingizni sovunlab yuving.