ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Barg va fotosintez; o‘simliklar va muhit

Darslar 3–4 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
4

O‘simliklar va atrof-muhit

Darslik: 1-qism, 18–21-betlar
MaqsadO‘simliklar yashash muhitiga moslashishini (suv, cho‘l, nam o‘rmon va sovuq hududlar o‘simliklari misolida) bilish.
Yangi so‘zlar
moslashish · adaptationatrof-muhit · environmentqurg‘oqchil · dry, drought-proneliana · liana (climbing vine)
Tushuntirish

O‘simlik uchun atrof-muhit — u o‘sadigan tabiat: tuproq, suv, harorat, yorug‘lik, boshqa o‘simlik va hayvonlar. O‘simlik hayvon kabi boshqa joyga ko‘cha olmaydi, shuning uchun u asta-sekin, ko‘p avlodlar davomida muhitga moslashadi. Suvda o‘sadigan nilufarning keng yassi bargi suv yuzasida turadi. Cho‘lda suv kam: yantoqning ildizi yerosti suviga yetadigan darajada uzun, saksovulning barglari butunlay mayda tangachaga aylangan, ba’zi o‘simliklarning barglari tikan, mumsimon yoki kumushrang bo‘ladi va suvni kam bug‘latadi. Lola esa nam bahorda tez gullab, urug‘ beradi, quruq oylarni urug‘ yoki piyozbosh holida o‘tkazadi. Nam tropik o‘rmonda lianalar daraxtga o‘ralib yorug‘likka ko‘tariladi. Sovuq tundrada daraxtlar pastak, yerga yopishib o‘sadi.

MuhitO‘simlikMoslashuv
SuvNilufarkeng yassi barg suv yuzasida turadi
Cho‘lYantoqildizi yerosti suviga yetadi
Cho‘lSaksovulbarglari mayda tangacha
Nam bahorLolatez gullab, quruq oylarni urug‘ yoki piyozboshda o‘tkazadi
Nam tropik o‘rmonLianadaraxtga o‘ralib yorug‘likka ko‘tariladi
Sovuq tundraDaraxtlarpastak, yerga yopishib o‘sadi
Barglari suvda suzadi.1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

🌵 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab deraza tokchasidagi kaktus bir necha haftada bir marta sug‘oriladi. Shunda ham u yashil turadi.

Kim ishlatadi

Gulchilar, issiqxona ishchilari

Bugun sinab ko‘ring

Bitta o‘simlikka qarab, unga qancha yorug‘lik tushishini ayting: ko‘p, oz yoki juda oz.

Namunalar
Qalin mumsimon qatlam va tikan barg — suvni tejash uchun moslashuv.
Soyada o‘sadigan pastak o‘tlar kam yorug‘likka, baland daraxtlar esa quyoshga yetishishga moslashgan.
Sinfda faoliyat

Tajriba (kattalar yordamida): ikkita bir xil lobiya urug‘ini ikkita stakanga ekib, birini deraza yonida, ikkinchisini qorong‘i shkafda saqlang. Bir hafta kuzating va farqini yozing.

Mashq
1
Atrof-muhitga nimalar kiradi?
2
Cho‘l o‘simliklari suvni qanday tejaydi? Ikki usul ayting.
3
Nega tundrada daraxtlar pastak bo‘ladi?
4
Lianalar nima uchun daraxtga o‘raladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJun nega issiq tutadi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →