ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Aniq va taqribiy qiymatlar, o‘lchash xatoligi, ≈, o‘nliklargacha yaxlitlash

Darslar 59–62 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
57

O‘lchash xatoligi

Darslik: 2-qism, 57-dars, 57–59-betlar
MaqsadO‘lchash xatoligi: o‘lchangan va haqiqiy qiymat farqi.
Yangi so‘zlar
xatolik · errorhaqiqiy qiymat · true valueo‘lchangan qiymat · measured valuebo‘linma qiymati · value of a division
Tushuntirish

Hech qanday o‘lchash mutlaqo aniq emas. O‘lchangan va haqiqiy qiymat farqi xatolik deyiladi: katta qiymatdan kichigini ayiramiz. Haqiqiy uzunlik 53 mm, o‘lchangani 55 mm bo‘lsa, xatolik 55 − 53 = 2 mm. Xatolik odatda asbob bo‘linmasi qiymatidan oshmaydi: millimetrli chizg‘ich bilan xatolik 1 mm gacha bo‘ladi.

ƒFormula
xatolik = katta qiymat − kichik qiymat
masalan: 55 − 53 = 2
0102030405060708090100Bir bo‘lim = (100 − 0) : 10 = 10

Ko‘rsatkich: 40

Avval bo‘lim qiymatini toping, keyin sanang

📐 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki sinfdosh bir xil partani o‘lchadi: 60 cm va 62 cm chiqdi. Haqiqiy uzunlik 61 cm, demak ikkalasida 1 cm xato bor.

Kim ishlatadi

Muhandislar, tikuvchilar

Bugun sinab ko‘ring

Daftaringizni chizg‘ich bilan ikki marta o‘lchang. Ikkala safar bir xil chiqdimi?

Namunalar
haqiqiy1 000 gtarozi985 g
Haqiqiy 1 000 g, tarozi 985 g: xatolik 1 000 − 985 = 15 g.
Haqiqiy 25 kg, o‘lchangan 24 kg: xatolik 1 kg.
Sinfda faoliyat

«Xatolikni topamiz»: stol kengligini chizg‘ich bilan ikki marta o‘lchab, natijalarni solishtiring va farqini yozing.

Mashq
1
Haqiqiy uzunlik 53 mm, o‘lchangani 55 mm. Xatolik necha mm?
2
Haqiqiy massa 1 000 g, tarozi 985 g ko‘rsatdi. Xatolik necha g?
3
Stol balandligi 740 mm, o‘lchash natijasi 738 mm. Xatolik necha mm?
4
Xalta haqiqatda 25 kg, o‘lchash 24 kg chiqardi. Xatolik necha kg?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon mandarinni qanday hisoblaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →