★
Mantiqiy masalalar
Darslik: 4-qism, 101–103-betlar
MaqsadMantiqiy masalalar: sonli fokus, suyuqlikni o‘lchash, mantiqiy bog‘lash, raqamlardan son tuzish, tarozi bilan tortish.
Yangi so‘zlar
mantiq · logictaxmin · guesstekshirish · checkingvariant · option
Tushuntirish
Mantiqiy masalada shoshilmaymiz: avval shartni diqqat bilan o‘qiymiz, keyin variantlarni tartib bilan sinab ko‘ramiz va mumkin bo‘lmaganlarini chiqarib tashlaymiz. Javobni doim shartga qo‘yib tekshiramiz. Fokuslarda sirni sonlar bilan bosqichma-bosqich yozib ko‘rsak, ochiladi.
Namunalar
Fokus: sonni o‘yla, 2 ga ko‘paytir, 10 qo‘sh, 2 ga bo‘l, o‘ylagan sonni ayir – doim 5 chiqadi. 7 uchun: 14, 24, 12, 12 − 7 = 5. 20 uchun: 40, 50, 25, 25 − 20 = 5.
5 l va 3 l idish bilan 4 l o‘lchash: 5 l ni to‘ldiramiz, 3 l ga quyamiz (5 l da 2 l qoladi); 3 l ni bo‘shatib, 2 l ni unga quyamiz; 5 l ni yana to‘ldirib, 3 l gacha 1 l quyamiz – 5 l idishda 4 l qoladi.
Sinfda faoliyat
«Mantiq musobaqasi»: guruhlar topishmoq kartochkalarini yechadi. Har bir guruh yechimni tushuntiradi va boshqa guruh xatoni qidiradi. Eng aniq tushuntirgan guruh g‘olib.
Mashq
1
Fokusni 12 soni bilan tekshiring: 2 ga ko‘paytiring, 10 qo‘shing, 2 ga bo‘ling, 12 ni ayiring. Nima chiqdi?
5
2
Pallali tarozi bor. 9 ta tangadan biri qolganlaridan og‘irroq. Uni kamida necha marta tortib aniqlash mumkin?
2 marta: avval 3 + 3 ni solishtiramiz, so‘ng og‘ir uchlikdan 1 + 1 ni.
3
Sardor, Akmal va Jasur shaxmat, futbol va suzishdan bittadan shug‘ullanadi. Sardor shaxmat o‘ynamaydi va suzmaydi. Akmal futbol o‘ynamaydi. Jasur suzmaydi. Kim nima bilan shug‘ullanadi?
Sardor – futbol, Jasur – shaxmat, Akmal – suzish.
4
0, 4, 6 raqamlaridan raqamlari takrorlanmaydigan nechta uch xonali son tuzish mumkin? (Son 0 dan boshlanmaydi.)
4
5
Sinfda 24 bola bor, hammasi sakrash yoki yugurishni yaxshi ko‘radi. 16 nafari sakrashni, 14 nafari yugurishni yaxshi ko‘radi. Nechta bola ikkalasini ham yaxshi ko‘radi?
6