To‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri P = (a + b) × 2, yuzi S = a × b. Kvadratning perimetri P = a × 4, yuzi S = a × a. Perimetr uzunlik birliklarida (m, sm), yuz kvadrat birliklarda (m², sm²) o‘lchanadi. Murakkab shaklning yuzini bo‘laklarga bo‘lib qo‘shish yoki ortiqcha qismini ayirish bilan topamiz. Vaqt oralig‘ini topishda soat va minutlarni alohida hisoblaymiz.
P = 32 · S = 60
P — tomonlar yig‘indisi, S — katakchalar soni
🖼️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Sinf plakat yasaydi. Chetiga lenta o‘raladi, yuzi qog‘oz bilan qoplanadi va ish tanaffusgacha tugashi kerak. Bu perimetr, yuz va vaqt.
Kim ishlatadi
Dizaynerlar, quruvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Kitob muqovasining perimetri va yuzini barmoq bilan ko‘rsating.
Namunalar
To‘g‘ri to‘rtburchakning bo‘yi 15 sm, eni bo‘yidan 3 marta kichik, ya’ni 15 : 3 = 5 sm. P = (15 + 5) × 2 = 40 sm, S = 15 × 5 = 75 sm².
Kvadratning perimetri 28 sm. Tomoni 28 : 4 = 7 sm, yuzi 7 × 7 = 49 sm². Vaqt: 2 soat 40 minut + 1 soat 35 minut = 3 soat 75 minut = 4 soat 15 minut.
Sinfda faoliyat
«Bog‘ loyihasi»: guruhlar katakli qog‘ozda to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi bog‘ chizadi, perimetri (to‘siq uzunligi) va yuzini (ekin maydoni) hisoblaydi. Kim eng katta yuzni bir xil perimetrda olishini taqqoslaymiz.
Mashq
1
Dalaning bo‘yi 15 m, eni 8 m. Uning yuzi necha m²?
120
2
Bog‘ning bo‘yi 25 m, eni 10 m. Uni o‘rab olish uchun necha metr to‘siq kerak?
70
3
Kvadratning perimetri 36 sm. Uning yuzi necha sm²?
81
4
Bo‘yi 7 sm, eni 4 sm to‘g‘ri to‘rtburchakdan bo‘yi 3 sm, eni 2 sm to‘g‘ri to‘rtburchak qirqib olindi. Qolgan shaklning yuzi necha sm²?
22
5
Kino 16:40 da boshlanib, 18:30 da tugadi. U necha minut davom etdi?