9
Takrorlash. To‘g‘ri to‘rtburchak
Darslik: 1-qism, 9-dars, 28–30-betlar
MaqsadTo‘g‘ri to‘rtburchak va kvadratning perimetri hamda yuzini topishni takrorlash.
Yangi so‘zlar
perimetr · perimeteryuz · areabo‘yi va eni · length and widthkvadrat santimetr · square centimetre
Tushuntirish
Perimetr – shakl barcha tomonlarining uzunliklari yig‘indisi. To‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri P = (a + b) × 2, kvadratniki P = a × 4. To‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi S = a × b, kvadratniki S = a × a. Yuz kvadrat birliklarda o‘lchanadi: 1 dm² = 100 sm², 1 m² = 100 dm².
Namunalar
8 sm × 5 sm to‘g‘ri to‘rtburchak: P = (8 + 5) × 2 = 26 sm, S = 8 × 5 = 40 sm².
Tomoni 6 dm bo‘lgan kvadrat: P = 6 × 4 = 24 dm, S = 6 × 6 = 36 dm².
Sinfda faoliyat
«Daftar katagida shakl»: bolalar daftarda bo‘yi 6 katak, eni 3 katak bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak chizadi, kataklarni sanab yuzini, tomonlarini sanab perimetrini topadi va formula bilan tekshiradi.
Mashq
1
To‘g‘ri to‘rtburchakning bo‘yi 12 sm, eni 5 sm. Perimetri necha sm?
34
2
Shu to‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi necha sm²?
60
3
Kvadratning tomoni 9 dm. Perimetri necha dm?
36
4
Maydonning bo‘yi 60 m, eni bo‘yidan 3 marta kichik. Maydon perimetri necha metr?
160
5
2 dm² necha kvadrat santimetr?
200