Akvariumdagi yangi baliqlar
🔍 Haftaning sirri: Akvariumda uchta yangi baliq qayerdan paydo bo‘ldi?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba: akvariumdagi baliqlar
Dushanba. Sinfimizda katta akvarium bor, ichida 5 ta guppi suzadi. Zarina so‘radi: «Can we feed the fish, please?» Nodira opa javob berdi: «Yes, you can.» Opa qulfni kalit bilan ochdi: akvarium qopqog‘i doim qulflangan, kaliti faqat opada. so‘raganda «please» so‘zini unutmaymiz! Inglizcha «a» harfi uzun «ey» deb o‘qiladi: snake, name, cake, tail, rain. Men baliqlarning dumlarini sanadim: beshta! Ulardan bittasi katta urg‘ochi guppi: dumi to‘q sariq, qorni esa dumaloq. Opa taxtaga baliqlar sonini Rim raqami bilan yozdi: V.
Topshiriq: Zarinaning iltimosini tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
🔍 Iz: Akvarium qopqog‘i qulflangan, kaliti faqat Nodira opada. Dushanba kuni 5 ta guppi bor edi, katta urg‘ochining qorni dumaloq.
Seshanba: taxtadagi VIII
Seshanba. Ertalab taxtada VIII turibdi. V = 5, yana III = 3, jami 8! Kecha 5 ta edi. Akvariumga egildim: uchta yangi baliqcha, uzunligi bor-yo‘g‘i 1 sm, dumlari to‘q sariq. Katta urg‘ochi guppining qorni esa endi ingichka. Qizig‘i, hamma sonlarni 10 ta bilan yozamiz: 0 dan 9 gacha. Ular Hindistonda ixtiro qilingan, ayniqsa nolning ixtirosi muhim bo‘lgan. Raqamning qiymati o‘rniga bog‘liq: 528 da 5 — yuzlik, 2 — o‘nlik, 8 — birlik. Raqamlar larga, xonalar esa larga bo‘linadi: birliklar sinfi, minglar sinfi.
Topshiriq: 3 207 sonida 2 raqami qaysi xonada turibdi?
🔍 Iz: Seshanba kuni 8 ta baliq: 3 tasi yangi, juda mayda, dumlari to‘q sariq. Katta urg‘ochining qorni ingichka bo‘lib qolgan.
Rost so‘z — ishonch
O‘qish darsida Po‘lat Mo‘minning «Chin va Yolg‘on» she’rini o‘qidik. Unda Chin bilan Yolg‘on odamlar kabi tasvirlanadi. Biz she’rni qayta aytmaymiz. Nodira opa dedi: « so‘z keltiradi, esa ishonchni buzadi». Alisher Navoiy ham odamlarni doim rost so‘zlashga chaqirgan. Tanaffusda Anvar va Zarinadan so‘radim: «Akvariumga baliq qo‘shdingizmi?» Ikkalasi ham bosh chayqadi: «Yo‘q! Qopqoq qulflangan-ku!» Ular doim gapiradi, shuning uchun ularga ishonaman. Demak, baliqchalarni sinfdoshlar qo‘shmagan.
Topshiriq: Yolg‘on nimaga olib keladi?
🔍 Iz: Anvar va Zarina rost gapirishdi: ular baliq qo‘shmagan, qopqoq esa qulflangan.
Chorshanba: baliq yemi narxi
Chorshanba. Yangi baliqchalarga yem ko‘proq kerak. Dadam bilan do‘konga bordik: bitta paket 12 500 so‘m, «o‘n ikki ming besh yuz» deb o‘qiladi. Boshqa do‘konda 12 050 so‘m: «o‘n ikki ming ellik». Nol o‘qilmaydi! Sonlarni taqqosladim: ikkalasida 5 ta raqam, yuqori xonadan boshlaymiz — 1 = 1, 2 = 2, 5 > 0. Demak, 12 500 > 12 050. 10 ta paket 12 500 × 10 = 125 000 so‘m: 10 ga ko‘paytirsak, oxiriga bitta nol yoziladi. 1 — bu 1 000 ming.
Topshiriq: Qaysi taqqoslash to‘g‘ri?
Reklama yozamiz
Uy vazifasi — reklama yozish. Avval reja tuzdim: 1) mahsulot nomi, 2) uning xossalari, 3) nimaga foydali. Buvimning shaftoli sini tanladim: «Buvimning murabbosi — shirin va xushbo‘y. Qishda u choy bilan juda yoqimli!» Keyin har gapda va ni topdim. Nodira opa yana ni o‘rgatgan edi: ular gapni to‘ldiradi va o‘z so‘roqlariga javob beradi, to‘lqinli chiziq bilan chiziladi. «Buvim kuzda murabbo qaynatadi» gapida ega — buvim, kesim — qaynatadi. Kuzda — Qachon? Murabbo — Nimani?
Topshiriq: «Buvim kuzda murabbo qaynatadi» gapida Qachon? so‘rog‘iga qaysi so‘z javob beradi?
Payshanba: baliqlar haqida
Payshanba. Tabiiy fanlar darsida baliqlarni o‘rgandik. Baliq — suvda yashashga moslashgan umurtqali hayvon. U suvda erigan kislorodni si bilan oladi, tanasi bilan qoplangan, suzish uchun lari va dumi bor. Baliqlar sovuq qonli. Akvariumda guppi saqlashadi, dengizda akula va dengiz oti yashaydi. Meduza va ahtapot baliq emas! Nodira opa qo‘shdi: «Guppi boshqa baliqlardan farqli tuxum qo‘ymaydi, tirik bolalaydi. Bolalari ota-onasining kichik nusxasidek, xavf sezsa o‘simliklar orasiga yashirinadi».
Topshiriq: Baliqlarni va baliq bo‘lmagan dengiz hayvonlarini ajrat.
So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)
🔍 Iz: Guppi tuxum qo‘ymaydi, tirik bolalaydi; bolalari ota-onasiga o‘xshaydi va xavf sezsa o‘simlik orasiga yashirinadi.
Hovuzdagi plastik shisha
Tanaffusda sinfdoshlarim bilan maktab hovuzi yoniga bordik: suv yuzida plastik shisha suzib yuribdi! Nodira opa tushuntirdi: plastik shisha, xalta va qopqoqlar tabiatda juda uzoq chirimaydi. Daryo, dengiz va ga tushsa, baliqlar plastikni oziq deb yutishi mumkin. Neft kabi zararli moddalar ham suvni ga olib keladi. Sayyoramizning sog‘lig‘i — bizning sog‘ligimiz. Biz shishani olib, qutisiga tashladik: chiqindi faqat qutiga tegishli. Qaytayotib akvariumni esladim: uning qopqog‘i qulflangan, unga plastik tushmaydi.
Topshiriq: Plastik chiqindi suvga tushsa, nima xavf bor?
Juma: kuz manzarasi
Juma. Nodira opa bizni maktab bog‘iga olib chiqdi. O‘qish darsida Muhammad Yusufning «Kuz» she’rini o‘qigan edik: u ikkita dan iborat. Biz she’rni keltirmaymiz, kuzni o‘z so‘zimiz bilan tasvirlaymiz. oltin tangalardek to‘kilmoqda — bu o‘xshatish! yig‘ilgan, osmonda lar qator tortgan. Ingliz tilida esa ni aytdik: «I can see a tree.» «I can see a blue sky.» «I can see a brown mountain.» Manzara — tabiat rasmi: unda tog‘, o‘rmon, okean yoki daryo bo‘lishi mumkin.
Topshiriq: Rasmni so‘zga ulab chiq.
So‘zni mos rasmga sudrang (yoki ikkalasini ketma-ket bosing)
Qog‘oz qurbaqa
Texnologiya darsida qog‘ozdan sakraydigan yasadik: orqa oyoqlarini buklab, bosganda sakraydi. Nodira opa qurbaqa haqida aytdi: u ham suvda, ham quruqlikda yashaydi. Orqa oyoqlari uzun va kuchli, shuning uchun baland , barmoqlari orasidagi esa suzishga yordam beradi. Uzun yopishqoq i bilan pashsha va chivinlarni tutadi, ya’ni zararli hasharotlarni kamaytiradi. Zarina qurbaqasini akvarium yonida sakratdi. Baliqchalar katta guppi yonidan ketmadi, lekin birdan o‘simliklar orasiga yashirindi.
Topshiriq: Qurbaqa nega baland sakray oladi?
🔍 Iz: Mayda baliqchalar katta guppi yonidan ketmaydi, xavf sezsa o‘simliklar orasiga yashirinadi.
Sir ochildi
Dars oxirida kundaligimdagi izlarni qatorasiga yozdim. Akvarium qulflangan, kaliti faqat opada; Anvar va Zarina rost gapirishdi. Yangi baliqchalar juda mayda, dumlari katta urg‘ochiniki kabi to‘q sariq. Urg‘ochining qorni dumaloq edi, endi ingichka. Guppi tuxum qo‘ymaydi, tirik bolalaydi, bolalari esa xavf sezsa yashirinadi va ona yonidan ketmaydi. Demak, uchta yangi baliq — guppi bolalari! Nodira opaga aytdim. U kulib: «Barakalla, kuzatuvchan detektiv!» — dedi va bolalari uchun alohida to‘rli idish qo‘ydi.
Topshiriq: Qaysi iz baliqchalarni kimdir olib kelmaganini ko‘rsatdi?
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.
0 / 13 yulduz
Topilgan izlar
- Akvarium qopqog‘i qulflangan, kaliti faqat Nodira opada. Dushanba kuni 5 ta guppi bor edi, katta urg‘ochining qorni dumaloq.
- Seshanba kuni 8 ta baliq: 3 tasi yangi, juda mayda, dumlari to‘q sariq. Katta urg‘ochining qorni ingichka bo‘lib qolgan.
- Anvar va Zarina rost gapirishdi: ular baliq qo‘shmagan, qopqoq esa qulflangan.
- Guppi tuxum qo‘ymaydi, tirik bolalaydi; bolalari ota-onasiga o‘xshaydi va xavf sezsa o‘simlik orasiga yashirinadi.
- Mayda baliqchalar katta guppi yonidan ketmaydi, xavf sezsa o‘simliklar orasiga yashirinadi.
Yulduzli savollar
Rim raqami bilan X + V qancha bo‘ladi?
Ruxsat so‘rayotganda qaysi so‘zni unutmaymiz?
O‘ylab ko‘r: nega baliqchalar xavf sezsa o‘simlik orasiga yashirinadi?
Hikoyadagi darslar
- MatematikaKo‘p xonali sonlar
- MatematikaPozitsion sanoq sistemasi
- MatematikaKo‘p xonali sonlarning o‘qilishi va yozilishi
- MatematikaKo‘p xonali sonlarning o‘qilishi va yozilishi
- MatematikaKo‘p xonali sonlarni taqqoslash
- Ona tiliIjodkorlik soati. Loyiha ishi: mahsulot reklamasi
- Ona tiliGapning ikkinchi darajali bo‘laklari
- Ona tiliGapning ikkinchi darajali bo‘laklari: mashq
- O‘qish savodxonligiChin va Yolg‘on
- O‘qish savodxonligiKuz
- Ingliz tiliHikoya: birgalikda ishlang. Can we …, please? A va ai tovushlari
- Ingliz tiliCLIL San’at: manzara rasmida nimani ko‘rasiz?
- Tabiiy fanlarBaliqlar
- TarbiyaSayyoramizga nimalar xavf solmoqda? (1)
- TexnologiyaQurbaqa