82
Yuzlarni paletka yordamida hisoblash
Darslik: 3-qism, 82-dars, 45–47-betlar
MaqsadShaklning yuzini paletka (kvadrat to‘r) yordamida taxminan topish: to‘la kataklar + chala kataklarning yarmi.
Yangi so‘zlar
paletka · palette gridto‘la katak · whole squarechala katak · part-covered squaretaxminan · approximately
Tushuntirish
Paletka – kvadrat kataklarga bo‘lingan shaffof plastinka. Har qanday shaklning yuzini taxminan o‘lchash mumkin. 1) Shaklni paletka bilan yopamiz. 2) Shakl ichida to‘la turgan kataklarni sanaymiz. 3) Shaklni qisman qoplagan kataklarni sanaymiz. 4) Chala kataklar sonining yarmini to‘la kataklarga qo‘shamiz. Natija – yuz kataklarda; bir katakning yuzi bilan ko‘paytirsak, sm² da topamiz. Daftar kataklari ham paletka vazifasini bajaradi.
Namunalar
To‘la 12 katak, chala 10 katak: 12 + 10 : 2 = 12 + 5 = 17 katak.
Agar bir katakning yuzi 4 sm² bo‘lsa: 17 × 4 = 68 sm².
Sinfda faoliyat
«Dog‘ yuzi»: bolalar daftarga dog‘ shaklini chizib, to‘la va chala kataklarni sanaydi, yuzni hisoblaydi va qo‘shnisi hisobi bilan solishtiradi.
Mashq
1
Shaklda 24 ta to‘la va 14 ta chala katak bor. Shaklning yuzi taxminan necha katak?
31
2
To‘la kataklar 9 ta, chala kataklar 12 ta. Yuz taxminan necha katak?
15
3
Bargning paletkadagi tasvirida 30 ta to‘la va 18 ta chala katak bor, bir katak 1 sm². Bargning yuzi taxminan necha sm²?
39
4
Mozaika 5 qator, har qatorda 12 ta plitkadan iborat. Bir plitkaning yuzi 10 sm². Mozaikaning yuzi necha sm²?
600
5
Bulutning yuzi: 40 ta to‘la, 22 ta chala katak, bir katak 4 sm². Taxminiy yuzi necha sm²?
204