Sariq qor
🔍 Haftaning sirri: Hovlimizdagi qorni kim sariq qilib bo‘yadi?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba: sariq qor
Dushanba. Derazadan qarasam, hovlidagi qor sarg‘ish-to‘q sariq! Hech kim bo‘yamagan edi-ku? Aziz: «Kimdir apelsin sharbatini to‘kdi!» Ona tilida larni o‘rgangan edik: sifat narsaning sini bildiradi va Qanday? Qanaqa? so‘rog‘iga javob beradi: yashil maysa, baland tog‘, shirin uzum. Men qorni tasvirladim: «Rangi qanday? — To‘q sariq. Qatlami qanday? — Yupqa. Kukuni qanday? — Mayda.» Cho‘p bilan kovlab ko‘rdim: ostidagi qor oppoq edi!
Topshiriq: Qaysi so‘z sifat?
🔍 Iz: Faqat qorning ustki yupqa qatlami to‘q sariq, mayda kukun kabi; ostidagi qor oppoq.
Cho‘llar va ularning boyligi
Maktabda tabiiy fanlarda larni o‘rgandik. Cho‘l — juda kam yomg‘ir yog‘adigan quruq joy. Cho‘llar qumli (barxanlar), loyli, toshloq va sho‘rxok bo‘ladi. Undan qum, neft, gaz, oltin va marmar olinadi: qumdan shisha va g‘isht, neftdan benzin va plastmassa yasaladi. ildizlari qumni ushlab, shamoldan asraydi; tuya bir necha kun suvsiz yura oladi. Anvar: «Bu sariq kukun zavod tutunidan emasmi?» Men: «Yaqin atrofda zavod yo‘q-ku». Qizilqum esa bizdan g‘arbda joylashgan.
Topshiriq: Saksovul ildizi nima qiladi?
🔍 Iz: Saksovul ildizlari qumni shamoldan asraydi, ya’ni shamol qumni uchira oladi; Qizilqum bizdan g‘arbda.
Seshanba: gektarlar
Seshanba. Yana sariq qor: butun ko‘cha, hatto park ham! Matematikada birliklarini o‘rgandik: 1 dm² = 100 sm², 1 m² = 100 dm² = 10 000 sm². Qo‘shni birliklar 100 marta farq qiladi. To‘g‘ri to‘rtburchak yuzi = uzunlik × eni: hovlimiz 12 × 8 = 96 m². Katta yerlar va bilan o‘lchanadi: 1 ar = 100 m², 1 ga = 100 ar = 10 000 m². Mahalladagi park taxminan 2 ga, ya’ni 20 000 m². Shuncha yerni bir kechada kim bo‘yay oladi?
Topshiriq: 2 ga necha m²?
🔍 Iz: Sariq qor butun ko‘cha va parkda (taxminan 2 ga = 20 000 m²): buni bir kechada hech kim bo‘yay olmaydi.
Xafa Aziz va tabriknoma
Aziz xafa bo‘ldi: «Men qorbola yasamoqchi edim, endi u sariq bo‘ladi!» U baqirmoqchi bo‘ldi. Men: «Aziz, his-tuyg‘uni so‘z bilan ayt: «Men xafaman, chunki...»». U: «Men xafaman, chunki qorbolam sariq bo‘ladi». Keyin 5 marta chuqur nafas oldi va yengillashdi. Texnologiyada yasagan edik: yarim buklangan qog‘oz, old tomonida , ichida iliq so‘zlar. Azizga yozdim: «Qorbola sariq bo‘lsa ham, sening qorbolang eng yaxshisi!» Uy hayvoni esa o‘yinchoq emas, unga g‘amxo‘rlik kerak.
Topshiriq: Qiyin his-tuyg‘uni qanday yengillashtiramiz?
Chorshanba: 1 dm³ qor
Chorshanba. Matematikada ni o‘rgandik: hajm — jism ichiga sig‘adigan birlik kublar soni. Kubning bir qavatida 10 × 10 = 100 ta 1 sm³ kub, balandligi 10 qavat: 1 dm³ = 1 000 sm³. Uyda dadam bilan 1 dm³ li quti to‘ldirib qor oldik. Quti bilan qor 1 kg 200 g, quti 450 g: qorning massasi 1 200 − 450 = 750 g (noma’lum qo‘shiluvchi = yig‘indi − ma’lum qo‘shiluvchi). Qorni eritib, suvni dokadan o‘tkazdim: dokada mayda sariq kukun qoldi. Lupada qarasam — mayda qum donalari!
Topshiriq: 1 dm³ necha sm³?
🔍 Iz: Erigan qordan qolgan sariq kukun lupada mayda qum donalariga o‘xshaydi.
Shamol qo‘shig‘i
Ingliz tilida ni takrorladik: hafta kunlari, to‘garaklar, kun tartibi, soat. «Do we have science on Tuesday?» «What club does she have?» «What time do you get up?» Keyin o‘z qofiyamizni (chant) tuzdik: bir guruh so‘raydi, ikkinchisi javob beradi: «What time is it? — It’s ten, it’s ten! Where is the wind from? — From the west, from the west!» Chunki Anvar: «Bu hafta har kecha soat 10 da kuchli shamol esyapti, u g‘arbdan, dadam aytdi». Qarsak: clap-clap-clap!
Topshiriq: Soat 10:30. Inglizcha qanday aytamiz?
🔍 Iz: Bu hafta har kecha soat 10 da g‘arbdan kuchli shamol esgan (Anvarning dadasi aytgan).
Payshanba: o‘rmon nima beradi?
Payshanba. Tabiiy fanlar darsini parkda o‘tkazdik. — daraxt, buta va o‘tlar birga o‘sadigan joy: ignabargli (archa, qarag‘ay), bargli (eman, qayin), va tropik. Tog‘larimizda archa, yong‘oq, pista, bodom o‘rmonlari bor. O‘rmon kislorod chiqaradi, changni ushlaydi, yog‘och beradi; ildizlari qumni bosadi, shuning uchun uni «Yerning yashil o‘pkasi» deymiz. Daraxt kesmaymiz, olov yoqmaymiz, axlat tashlamaymiz. Qarasam, daraxtlar tagidagi qor ochiq joydagidan ancha oqroq!
Topshiriq: Nega o‘rmonni «Yerning yashil o‘pkasi» deymiz?
🔍 Iz: Parkdagi daraxtlar tagida qor ochiq joydagidan oqroq: o‘rmon changni ushlaydi.
«Tabib ko‘klam» va ma’nodoshlar
Kechqurun oqishdan takrorladim: Rauf Tolibning «Tabib » she’rini takrorladik; uni qayta aytmayman. Ifodali o‘qishda vergulda qisqa, nuqtada uzunroq to‘xtaymiz. Bo‘lim takrori: tabiat zanjiri, nega?, daraxtlar, Orol, bahor; mualliflar — Zahro Hasanova, Hamza Imonberdiyev, Rauf Tolib. Ona tilida so‘zlar: o‘qituvchi — muallim — ustoz, shifokor — tabib, odam — kishi — inson. Toshkent, Zarafshon kabi nomlar bosh harf bilan yoziladi.
Topshiriq: Qaysi so‘z «shifokor»ning ma’nodoshi?
Juma: sir ochildi
Juma. Kechqurun izlarni yozdim. Faqat ustki yupqa qatlam sariq, mayda kukun kabi. Sariq qor butun mahallada va parkda, taxminan 2 ga: hech kim uni bir kechada bo‘yay olmaydi. Erigan qordan mayda qum donalari qoldi. Har kecha soat 10 da kuchli g‘arbiy shamol esgan, cho‘l esa g‘arbda; shamol qumni uchira oladi. Daraxtlar tagida qor oppoqroq: o‘rmon changni ushlaydi. Demak, shamol cho‘ldan qum changini qorimiz ustiga olib kelgan! Aziz bilan qorbolani «Quyoshbola» deb atadik: sarg‘ish va juda chiroyli, hech kim xafa emas.
Topshiriq: Qaysi iz sharbat to‘kilganini rad etdi?
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.
0 / 12 yulduz
Topilgan izlar
- Faqat qorning ustki yupqa qatlami to‘q sariq, mayda kukun kabi; ostidagi qor oppoq.
- Saksovul ildizlari qumni shamoldan asraydi, ya’ni shamol qumni uchira oladi; Qizilqum bizdan g‘arbda.
- Sariq qor butun ko‘cha va parkda (taxminan 2 ga = 20 000 m²): buni bir kechada hech kim bo‘yay olmaydi.
- Erigan qordan qolgan sariq kukun lupada mayda qum donalariga o‘xshaydi.
- Bu hafta har kecha soat 10 da g‘arbdan kuchli shamol esgan (Anvarning dadasi aytgan).
- Parkdagi daraxtlar tagida qor ochiq joydagidan oqroq: o‘rmon changni ushlaydi.
Yulduzli savollar
1 ga necha m²?
Saksovul ildizi nima qiladi?
O‘ylab ko‘r: Malika nega erigan qorni dokadan o‘tkazdi?
Hikoyadagi darslar
- MatematikaYuz birliklari
- MatematikaYuz birliklari
- MatematikaYuz birliklari va ular orasidagi bog‘lanishlar
- MatematikaMasalalar yechish
- MatematikaHajm birliklari
- Ona tiliYasama otlarning imlosi: mustahkamlash
- Ona tiliSifat so‘z turkumi
- Ona tiliSifat so‘z turkumi: Qanday? Qanaqa?
- O‘qish savodxonligiTabib ko‘klam
- O‘qish savodxonligiBo‘lim yuzasidan takrorlash (I bo‘lim)
- Ingliz tiliTakrorlash: 3- va 4-bo‘limlar
- Ingliz tiliQofiyalar (chants): 3- va 4-bo‘limlar
- Tabiiy fanlarCho‘llar va ularning boyliklari
- Tabiiy fanlarO‘rmonlar va ularning boyliklari
- TarbiyaHis-tuyg‘ularimiz (2)
- TexnologiyaTabriknoma: asalari va mushukcha