ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Mustaqil g‘azallar va tuyuqlar

Darslar 12–13 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
13

Tuyuqlar

Darslik: 1-qism, 87–89-betlar
MaqsadTuyuq janri va tajnis qofiyaning mazmunini Lutfiy tuyuqlari misolida izohlash.
Yangi so‘zlar
tuyuq · tuyuq (a four-line lyric poem)tajnis · tajnis (same-form words with different meanings)misra · line of verseqofiya · rhyme
Tushuntirish

Tuyuq – to‘rt misrali kichik lirik she’r bo‘lib, uning qofiyasidagi so‘zlar shakli bir xil, ma’nosi har xil bo‘ladi. Lutfiyning birinchi tuyug‘ida «dog‘i bor» uch marta keladi: ko‘ngildagi dog‘, olovi bor va yana bor ma’nolarida. Uchinchi misradagi «bori» so‘zi ham shu o‘yinni davom ettiradi. Ikkinchi tuyuqda «dil, bandamen», «dilbanda men» va «dil banda men» birikmalari uch xil ma’no beradi. Uchinchisida «yozamen» so‘zi bir joyda shikoyat qilaman, boshqa joyda yozga men, yana boshqa joyda yozaman ma’nosida tushuniladi. Darslikda yana to‘rtta tuyuq mustaqil o‘qish uchun berilgan, ularning tagida har bir tajnisli so‘zning ma’nosi izohlangan.

≡Tuyuq
to‘rt misrali kichik lirik she’r; qofiyada shakli bir, ma’nosi boshqa so‘zlar (tajnis)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Topishmoq yoki so‘z o‘yini ikki ma’noli so‘z bilan quriladi: eshitgan odam o‘ylanadi va keyin kulib yuboradi. Til bilan o‘ynash ham san’at.

Kim ishlatadi

Hajviy yozuvchilar, topishmoq mualliflari va til o‘rgatuvchilar so‘z o‘yinidan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan bir topishmoq yoki hazilni eslang va u qaysi so‘zning ikki ma’nosiga qurilganini toping.

Namunalar
Misol: birinchi tuyuqning umumiy fikri: oshiqning ko‘ngli yaralangan, dardi esa o‘tdek kuydiradi; ishq yukiga ayriliq ham qo‘shilib, azob yanada ortgan. Bu fikr bir xil shakldagi uchta qofiya orqali bosqichma-bosqich ochiladi.
Misol: o‘zingiz tajnis so‘zlarni qidiring: «ot» (hayvon), «ot» (ism), «ot» (otmoq buyrug‘i) – shakli bir xil, ma’nolari boshqa. Tuyuqda qofiya shunday so‘zlar bilan quriladi.
Sinfda faoliyat

«qo‘y», «tur», «yoz» so‘zlarining har biri uchun ikki xil ma’noni va ikki gap tuzing.

Mashq
1
Tuyuq nima va nechta misradan iborat?
2
«Dog‘i bor» birikmasi birinchi tuyuqda qanday uch ma’noda keladi?
3
Uchinchi tuyuqda «yozamen» so‘zining ma’nolarini ayting.
4
Nima uchun tuyuqni tarjima qilish qiyin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliShkaf eshigi indikatoriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →