«Nil va Rim»
«Nil va Rim» 1935-yilda yozilgan, olti qismdan iborat she’r. Birinchi qismda lirik qahramon tungi chiroq yonida tarixni tasavvur qiladi: o‘tmish, hozir va kelajak ko‘z oldiga keladi. Ikkinchi va uchinchi qismlar qadimgi Misrga bag‘ishlangan: Nil qullar ko‘zyoshi bilan oqadi, fir’avn o‘zini xo‘jayin deb biladi, ehromlar va haykallar esa qullar to‘kkan ter va qahrning qotgan ifodasi. To‘rtinchi va beshinchi qismlar Rimga qaratilgan: och-yalang‘och xalq xor, sirkda odamlar o‘yin uchun jang qilishga majbur, olomon esa chapak chaladi. Oltinchi qismda Spartak ko‘targan isyon eslanadi. Darslik sarlavhaning mohiyatini shunday tushuntiradi: Misr fir’avnlari o‘zlarini yerdagi xudo deb bilgan, Rim imperiyasi esa xalqlarni qul qilgan; ikkalasida ham inson umri qadrsiz bo‘lgan. Ikki marta (uchinchi va oltinchi qismlarda) takrorlanuvchi nakarotda lirik qahramon o‘zini qullar va isyonchilarning o‘lmas avlodi deb e’lon qiladi. Tunning qorong‘iligi bilan oyning yorug‘ligi qiyoslangan misra zulm qanchalik og‘ir bo‘lsa, erk umidi shunchalik ravshanligini bildiradi. Darslik ta’kidlaganidek, 23 yoshli shoir qullik qurbonlarining dardini o‘z yaqinlarining dardiday qabul qiladi.
She’rning olti qismini bir qatorlik mavzu bilan nomlang (masalan, 1 – tarixiy tasavvur) va jadvalga yozing. Keyin nakarotning ikki marta takrorlanishi ma’nosini ikki jumlada tushuntiring.