Nodira g‘azallari
«Doda keldim» g‘azali yetti baytli, ramali musammani mahzuf vaznida; radifi turkiy «eshit», qofiyadagi sakkiz so‘z forscha-tojikcha, o‘zbekcha egalik qo‘shimchasi bilan keladi. Oshiq beshta undalma bilan yorga murojaat qiladi («sarvi ozod», «parizod» kabi), lekin «yor» so‘zi hech joyda qo‘llanmaydi. Bunday murojaat bir yo‘la ham xon Umarxonga, ham Yaratganga qaratilgan deb tushunilishi mumkin. Shoira tik qomat timsoli uchun sarv, shamshod kabi daraxtlarni ishlatadi; tazod ham bor: shah va benavo, vayron va obod, necha kun va bir soat. «Vasl uyin obod qildim» g‘azali to‘qqiz baytli, radifi «oqibat»: oshiq qurgan vasl uyi hijron seli bilan vayron bo‘lishi, yorning ahdi yolg‘on chiqishi, ko‘z yoshining gavharga aylanishi tasvirlanadi. Talmeh: Shayx San’on va Sulaymon payg‘ambar voqealariga ishora bor. Maqta‘da navbahor xazonga aylanadi. «Kel, dahrni imtihon etib ket» g‘azali to‘qqiz baytli, hazaji musaddasi axrabi maqbuzi mahzuf vaznida, radifi «etib ket». U «Kel» undalmasi bilan boshlanadi va oxirida shoiraning o‘ziga murojaat bilan tugaydi, ya’ni muallifning o‘zi bilan o‘zi suhbati. G‘azalda hayotsevarlik: dunyo kishini imtihon qiladi, uni o‘rganib, ishq sirini yashirib, ko‘rganlarini dur kabi sochish zarur. Darslikda mustaqil o‘qish uchun yana uchta g‘azal bor: «Qilmag‘il zinhor izhor ehtiyoj», «Fig‘onkim...» va «Bo‘ldi ul fursatki...» deb boshlanuvchi g‘azallar.
Uch g‘azalni jadvalga soling: baytlar soni, radif, vazn, asosiy g‘oya, ishlatilgan san’atlar. Jadvaldan so‘ng bitta g‘azalga o‘z so‘zingiz bilan to‘rt jumlalik tahlil yozing.