ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Xudoyberdi To‘xtaboyev va «Sariq devni minib»

Darslar 6–7 · 2 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
7

«Sariq devni minib» romani

Darslik: 1-qism, 56–81-betlar
Maqsad«Sariq devni minib» romanining mazmuni, qahramonlari va g‘oyasini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
roman · novelfolbin · fortune-tellerhajv · humour, satiresaboq · lesson
Tushuntirish

Romanning bosh qahramoni — oltinchi sinf o‘quvchisi Hoshimjon. U oq jundan to‘qilgan sehrli do‘ppi topib oladi va uning yordamida ko‘rinmas bo‘lib, kimlarning nima qilayotganini kuzatadi. Shu tariqa u yolg‘onchi folbin Soraxon va uning o‘g‘li Mirobiddinxo‘janing aldovlarini fosh qiladi. Biroq Hoshimjon sehrdan yomon maqsadda ham foydalanadi: o‘qituvchilarning daftariga qarab, bilimsiz bo‘lsa ham yaxshi baho olishga urinadi va oxiri maktabni tashlab ketadi. U turli kasblarni sinab ko‘radi (masalan, agronom bo‘lmoqchi bo‘ladi), lekin bilimi yo‘qligidan har joyda kulgili xatolarga yo‘l qo‘yadi. Asar kulgi orqali o‘quvchiga shuni uqtiradi: sehr yoki aldov bilan emas, faqat bilim va mehnat bilan hayotda o‘z o‘rningni topasan. Yozuvchi hajv va hazil usulidan foydalanadi, shu sababli kitob qiziqarli va ibratli.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf bog‘ni tozalash rejasini tuzmoqda. Bolalar avval «sehrli» yo‘llarni o‘ylab topishdi, keyin ulardan bajarsa bo‘ladigan qismini tanlab, guruhlarga bo‘lindi. Xayol rejaga aylandi.

Kim ishlatadi

Ixtirochi yangi qurilmani avval xayolida ko‘radi, dizayner dastlab g‘alati g‘oyalar chizadi, yozuvchi voqeani o‘ylab topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Oddiy bir buyumga qarab, uning yangi bir foydasini o‘ylab toping va uni bir jumlada ayting.

Namunalar
Misol — g‘oya: «Bilimsiz odam har qanday kasbda xato qiladi». Agronom bo‘lmoqchi bo‘lgan Hoshimjon o‘g‘it bo‘lmish kompostni ichimlik — kompot deb o‘ylab, dehqonlarga ma’ruza qiladi va sharmanda bo‘ladi.
Misol — qarama-qarshilik: folbin Soraxon odamlarni aldab pul topadi, Hoshimjon esa uni fosh qiladi. Yolg‘on va haqiqat to‘qnashadi.
Sinfda faoliyat

«Sehrli do‘ppi sinovi»: sinf muhokama qiladi — agar sizda ko‘rinmas qiladigan do‘ppi bo‘lsa, uni qanday yaxshi ishga ishlatardingiz? Hoshimjondan farqi nimada?

Mashq
1
Hoshimjon qanday sehrli buyum topadi?
2
Hoshimjon qaysi yolg‘onchilarni fosh qiladi?
3
Nima uchun Hoshimjon maktabni tashlab ketishi xato bo‘ldi?
4
Roman g‘oyasini bitta jumlada ifodalang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKir qayerda tez quriydiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →