ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Muhammadsharif Gulxaniy

Darslar 30 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
30

Muhammadsharif Gulxaniy: hayoti va ijodi

Darslik: 2-qism, 47–49-betlar
MaqsadMuhammadsharif Gulxaniyning hayoti va ijodi bilan tanishish.
Yangi so‘zlar
taxallus · pen namemasalnavis · fable writernavkar · soldier of a khansaroy shoiri · court poet
Tushuntirish

Muhammadsharif Gulxaniy XVIII asr oxiri – XIX asr boshlarida, taxminan 1820-yillargacha Qo‘qonda yashab ijod qilgan masalnavis adib va shoir. Jo‘shqin va olovqalb bo‘lgani uchun o‘ziga «Gulxaniy» taxallusini tanlagan; keyinroq she’rlarida «Jur’at» taxallusini ham ishlatgan. Hayoti asosan Qo‘qon va Namanganda kechgan. Tirikchilik uchun hammomda o‘t yoquvchi bo‘lgan, 1801–1810-yillarda Qo‘qon xoni Amir Olimxonning navkari sifatida xizmat qilgan; mustaqil o‘qib mumtoz adabiyotni o‘rgangan. Amir Umarxon taxtga o‘tgach, uni saroy shoirlari davrasiga jalb etgan. Gulxaniy oddiy odamga manzur bo‘ladigan she’rlar va hajviy asarlar yozgan. Bizgacha o‘zbek va tojik tillaridagi 12 g‘azali, Umarxonga bag‘ishlangan qasidasi va «Zarbulmasal» asari yetib kelgan. Navkarlik davri og‘ir hayoti uning g‘azallaridan birida aks etgan.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi futbolni yaxshi o‘ynaydi va maktab kutubxonasida ham yordamchi. Ikkalasi bir-biriga bog‘liq emasdek tuyuladi, lekin ikkalasida ham jamoa bilan ishlash kerak. U shu o‘xshashlikni payqab, ikkinchisida ham o‘zini ishonchli his qiladi.

Kim ishlatadi

Shifokor ayni paytda o‘qituvchi bo‘lishi mumkin, muhandis rasm chizishni yaxshi ko‘rishi mumkin, murabbiy xalq hunarmandi bo‘lishi mumkin.

Bugun sinab ko‘ring

Qiladigan ikki ishingizni yozing, tashqi tomondan farqli bo‘lsa ham, ularda bir xil bo‘lgan bitta narsani toping.

Namunalar
Misol: 1801–1810 — to‘qqiz yillik xizmat (1810 − 1801 = 9).
Misol: Gulxaniy hammomda ishlagan, askar bo‘lgan, keyin saroyga yaqinlashgan — hayot tajribasi uning asarlariga boy material bergan.
Sinfda faoliyat

«Taxallus lug‘ati»: o‘quvchilar Navoiy (Foniy), Muqimiy, Gulxaniy kabi shoirlar taxalluslarini topib, ma’nosini lug‘atdan yozadi.

Mashq
1
Gulxaniy qayerda yashagan?
2
U qanday kasblarda ishlagan?
3
Gulxaniydan bizgacha qanday asarlar yetib kelgan?
4
Nima uchun Gulxaniy xalqchil shoir hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBayram sovg‘asi: so‘rovnomaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →