Muhammadsharif Gulxaniy: hayoti va ijodi
Muhammadsharif Gulxaniy XVIII asr oxiri – XIX asr boshlarida, taxminan 1820-yillargacha Qo‘qonda yashab ijod qilgan masalnavis adib va shoir. Jo‘shqin va olovqalb bo‘lgani uchun o‘ziga «Gulxaniy» taxallusini tanlagan; keyinroq she’rlarida «Jur’at» taxallusini ham ishlatgan. Hayoti asosan Qo‘qon va Namanganda kechgan. Tirikchilik uchun hammomda o‘t yoquvchi bo‘lgan, 1801–1810-yillarda Qo‘qon xoni Amir Olimxonning navkari sifatida xizmat qilgan; mustaqil o‘qib mumtoz adabiyotni o‘rgangan. Amir Umarxon taxtga o‘tgach, uni saroy shoirlari davrasiga jalb etgan. Gulxaniy oddiy odamga manzur bo‘ladigan she’rlar va hajviy asarlar yozgan. Bizgacha o‘zbek va tojik tillaridagi 12 g‘azali, Umarxonga bag‘ishlangan qasidasi va «Zarbulmasal» asari yetib kelgan. Navkarlik davri og‘ir hayoti uning g‘azallaridan birida aks etgan.
«Taxallus lug‘ati»: o‘quvchilar Navoiy (Foniy), Muqimiy, Gulxaniy kabi shoirlar taxalluslarini topib, ma’nosini lug‘atdan yozadi.