☰ Mundarija · Adabiyot

Avaz O‘tar she’rlari

Darslar 33 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
33

Avaz O‘tar she’rlari: «Til», «Maktab», «Fidoyi xalqim»

Darslik: 2-qism, 64–68-betlar
MaqsadAvaz O‘tarning «Til», «Maktab», «Fidoyi xalqim» she’rlari mazmuni va g‘oyasini tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
g‘azal · ghazalradif · radif (repeated end-word)chet tili · foreign languagefidoyi · self-sacrificing
Tushuntirish

Uchala she’r ham g‘azal shaklida yozilgan. «Til»da shoir yoshlarni boshqa tillarni ham ona tilidek bilishga chaqiradi: til odamlarni bir-biriga bog‘laydigan, turli millatlarni do‘stlashtiradigan vositadir. Chet tilini bilish ilm va hunar eshigini ochadi, bilmagan odam esa afsuslanadi. Xalqimiz bu fikrni «Til bilgan el biladi» maqoli bilan ifodalaydi. «Maktab» she’ri maktabni ilm-madaniyat manbai deb ulug‘laydi: maktab yurtni obod qiladi, jaholat va nodonlikni yo‘q qiladi, farzandlar umrini yorug‘ qiladi, ota-onalar esa bolalarini o‘qitishi lozim. «Fidoyi xalqim»da shoir mazlum xalq ahvoliga achinadi, uning yo‘lida jonini fido qilishga tayyor ekanini bildiradi va maktabda o‘qiydigan bolalar kelajakdagi quvonch bo‘lishiga umid qiladi. Uchala she’rning umumiy g‘oyasi — bilim va xalqqa xizmat. (Misralar bu yerda keltirilmaydi; mazmun o‘z so‘zlarimiz bilan bayon qilindi.)

Namunalar
Misol — g‘oya: «Til» she’rida asosiy fikr — ko‘p til bilgan odam ko‘p narsani biladi; bugun ham shunday: chet tili xalqaro aloqa va ish imkonini beradi.
Misol — qiyoslash: «Maktab»da ilm — nur, jaholat — zulmat; bu ikki tushuncha qarshilantiriladi.
Sinfda faoliyat

«Bahs»: sinf ikki jamoaga bo‘linadi — «Nima uchun chet tillarini o‘rganish kerak?» mavzusida; har jamoa 3 dalil keltiradi.

Mashq
1
Uchala she’rning shakli qanday?
2
«Til» she’rida shoir yoshlarga nimani tavsiya qiladi?
3
«Maktab» she’rida maktab qanday ulug‘lanadi?
4
«Fidoyi xalqim» she’rida shoirning xalqqa munosabati qanday va nima uchun u shunday?