☰ Mundarija · Adabiyot

Alisher Navoiy: hayoti va merosi

Darslar 27 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
27

Alisher Navoiy: hayoti va merosi

Darslik: 2-qism, 31–32-betlar
MaqsadAlisher Navoiyning hayoti va jahon madaniyatidagi o‘rnini bilib olish.
Yangi so‘zlar
xamsa · khamsa (set of five epics)devon · collection of poemsmutafakkir · thinkerg‘azal · ghazal
Tushuntirish

Alisher Navoiy 1441-yil 9-fevralda Hirotda tug‘ilgan va 1501-yilda vafot etgan. Uning tug‘ilgan kuni — 9-fevral — O‘zbekistonda adabiyot va madaniyat bayrami sifatida nishonlanadi. Navoiy shoir, mutafakkir va davlat arbobi edi. U fors-tojik tilidagi adabiyot hukmron bo‘lgan davrda turkiy tilda yuksak badiiy asarlar yaratib, bu tilning boy imkoniyatlarini isbotladi. Eng yirik asari — «Xamsa» (beshta doston). Turkiy shoirlar orasida faqat Navoiy xamsa yozishni oxiriga yetkazgan. Shuningdek, uning yigirma jildlik to‘plamlari bor. Navoiy g‘azallar, ruboiylar, qit’alar, nasriy asarlar yaratgan; «Mahbub ul-qulub» (1500) uning oxirgi yirik nasriy asaridir. U ilm-fan, san’at, me’morchilikka homiylik qilib, xalq farovonligi uchun ko‘p ishlar qilgan.

Namunalar
Misol: 1501 − 1441 = 60. Navoiy 60 yil umr ko‘rgan.
Misol: xamsa — besh dostondan iborat to‘plam; Navoiy shunday to‘plamni turkiy tilda yaratgan yagona shoir deyiladi.
Sinfda faoliyat

«Navoiy bayrami»: sinf 9-fevralga bag‘ishlangan qisqa ko‘rgazma — Navoiy hayoti sanalari va 5 asari ro‘yxati — tayyorlaydi.

Mashq
1
Navoiy qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
«Xamsa» nechta dostondan iborat?
3
Navoiy qaysi tilda yozgani bilan alohida ahamiyatga ega?
4
Nima uchun 9-fevral O‘zbekistonda alohida bayram?