ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

«Qadrdon so‘qmoqlar»

Darslar 43 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
43

«Qadrdon so‘qmoqlar» she’ri

Darslik: 2-qism, 151–157-betlar
Maqsad«Qadrdon so‘qmoqlar» she’rining mazmuni, ramzlari va falsafiy fikrlarini tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
sog‘inch · longing, nostalgiaepigraf · epigraphfalsafiy fikr · philosophical thoughtto‘rtlik · quatrain
Tushuntirish

«Qadrdon so‘qmoqlar» — uzoq yillardan so‘ng tug‘ilgan ovuliga qaytgan odamning tuyg‘ulari haqidagi she’r. Epigraf sifatida xalq maqoli «Har kimning tug‘ilgan yeri – Misr shahri» olingan: shoir o‘z ovulini dunyodagi eng go‘zal shaharlardan kam ko‘rmaydi. Lirik qahramon bolalik so‘qmoqlariga qadam bosganda, uning yuragi uzoq ayriliqdan keyin kengayib, yengil tortadi; tol, qizil kendir, uchib ketayotgan turnalar bolalik xotirasini uyg‘otadi. U yoshlik chog‘idagi do‘stlarini, birga she’r o‘qigan kunlarni va birinchi muhabbat bo‘lgan qo‘shni qizni eslaydi, ammo qiz bu yerda emas, uzoqda; ilgari bog‘lar bo‘lgan joylarni endi paxtazor bosgan — bu sho‘ro davrida paxta yakkahokimligi natijasi. Shoir alohida ikki to‘rtlikda falsafiy xulosalar beradi: birida uzoq yillar yo‘qligi sabab keksa odam uni tanimaydi, yosh bolani esa u o‘zi tanimaydi — vaqt o‘tishining isboti; ikkinchisida ikki terak o‘g‘ilga narvon bo‘lib ko‘rinadi, otasi esa bu — umr ekanini aytadi, ya’ni ota-onalar umri farzandlarini yuksaltirishga sarflanadi. She’r vatan, bolalik va vaqt haqida chuqur sog‘inch va o‘y bilan sug‘orilgan. (Misralar bu yerda keltirilmadi, faqat maqol; mazmun o‘z so‘zlarimiz bilan.)

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi har kuni o‘tadigan joyida bo‘sh maydon o‘rnida yangi bino paydo bo‘lganini sezdi. U joy avval qanday bo‘lganini esladi va o‘qituvchidan so‘radi. O‘qituvchi bilgan eski voqealarni aytib berdi.

Kim ishlatadi

Shaharsoz joyning o‘zgarishini rejalashtiradi, o‘lkashunos eski joylar tarixini yozadi, fotograf joyning oldingi va hozirgi ko‘rinishini taqqoslaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Yaxshi biladigan joyingizda o‘tgan yildan beri nima o‘zgarganini bir daqiqa o‘ylab, do‘stingizga ayting.

Namunalar
Misol — ramz: qo‘sh terak — ota-ona umrining ramzi: ular o‘z umrini farzandni balandga ko‘tarishga sarflaydi.
Misol — epigraf: she’r boshidagi maqol butun she’rning g‘oyasini oldindan aytadi: tug‘ilgan yer — eng aziz joy.
Sinfda faoliyat

«Qadrdon joyim»: o‘quvchilar tug‘ilgan yeri yoki bolalik joyi haqida 4 jumlalik she’riy matn (o‘z so‘zlari bilan) yozib, bir ramz (daraxt, ko‘cha) tanlaydi.

Mashq
1
She’r epigrafi sifatida qaysi maqol olingan?
2
Lirik qahramon qayerga qaytgan?
3
Nima uchun bog‘lar o‘rnida paxtazor paydo bo‘lgan?
4
Qo‘sh terak ramzining ma’nosini tushuntiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOxirgi sayr marshrutiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →