☰ Mundarija · Adabiyot

Turob To‘la va «Do‘nan»

Darslar 4–5 · 2 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
4

Turob To‘la: hayoti va ijodi

Darslik: 1-qism, 40–42-betlar
MaqsadTurob To‘laning hayot yo‘lini, ijod yo‘nalishlarini va mashhur asarlarini bilib olish.
Yangi so‘zlar
xalq shoiri · People’s Poet (honorary title)libretto · libretto (text of an opera or ballet)kinossenariy · film scripttarjimon · translator
Tushuntirish

Turob To‘la 1918-yil 24-dekabrda hozirgi Janubiy Qozog‘iston viloyatidagi Turbat qishlog‘ida tug‘ilgan. Ota-onasidan erta ayrilib, bolalar uyida tarbiyalangan. 1934–1938-yillarda Toshkent teatr bilim yurtida, 1938–1941-yillarda pedagogika institutining kechki bo‘limida o‘qigan. Ijodni 15–16 yoshida boshlagan, birinchi to‘plami «She’rlar» 1939-yilda chiqqan. U shoir, nosir, dramaturg va tarjimon bo‘lgan: «Qanotlan, qo‘shiqlarim» (1955) to‘plamidagi ko‘p she’rlari («Sumbula», «Ko‘chalar», «Do‘ppi tikdim» va boshqalar) qo‘shiqqa aylangan; «Qizbuloq», «Nodirabegim» pyesalari, «Shashmaqom» kabi filmlar ssenariylari, opera librettolari yozgan; Shekspirning «Qiyiq qizning quyulishi» komediyasini va Pushkin, Lermontov kabi shoirlar asarlarini o‘zbekchaga o‘girgan. 1981-yilda bolalar uchun «Yetti zog‘ora qissasi»ni yozgan. U 1990-yil 20-aprelda vafot etgan, O‘zbekiston xalq shoiri unvoniga sazovor bo‘lgan.

Namunalar
Misol: bir ijodkorning bir nechta kasbi bo‘lishi mumkin. Turob To‘la — she’r yozgan (shoir), pyesa yozgan (dramaturg), ssenariy yozgan, o‘girgan (tarjimon).
Misol: she’rning qo‘shiqqa aylanishi uning musiqiy, ohangdor ekanini ko‘rsatadi — shuning uchun To‘la qo‘shiqchilik rivojiga hissa qo‘shgan sanaladi.
Sinfda faoliyat

«Qo‘shiq izlovi»: o‘quvchilar uydan ota-onalaridan Turob To‘la she’rlari bilan aytiladigan bitta qo‘shiq nomini so‘rab keladi; sinfda ro‘yxat tuziladi.

Mashq
1
Turob To‘la qayerda va qachon tug‘ilgan?
2
Uning bolaligi qanday kechgan?
3
Turob To‘laning qaysi faoliyat turlari bor? Uchtasini ayting.
4
Nima uchun uning she’rlari ko‘p qo‘shiqqa aylangan deb o‘ylaysiz?