☰ Mundarija · Adabiyot

Zulfiya she’rlari

Darslar 37 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
37

Zulfiya she’rlari

Darslik: 2-qism, 81–93-betlar
MaqsadZulfiyaning to‘rtta she’ri mazmunini, ramzlarini va badiiy usullarini tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
ramz · symboljonlantirish · personificationorqa tog‘ · a mountain at one’s back (support)elegiya · elegy
Tushuntirish

«Bog‘lar qiyg‘os gulda» she’rida gulga burkangan bog‘ Vatan timsoli: har daraxt o‘z ranggi va mevasiga ega bo‘lgani kabi, har millat o‘z tarixi va urf-odatiga ega, ammo hammasi bir bog‘da — bir Vatanda birga, bir-biriga suyanch. «Orqa tog‘» — barcha suyanadigan tayanch obrazi; she’rda bu o‘zbek xalqining bag‘rikengligi bilan bog‘lanadi. «Bahor keldi seni so‘roqlab» (1945) — marsiya: bahor tirik mavjudotdek yorni izlaydi, shabboda va bo‘ronga aylanadi, shoirni topolmay qayg‘uradi. Bu jonlantirish orqali shoira turmush o‘rtog‘i Hamid Olimjonni yo‘qotganidagi qayg‘uni ifodalaydi, ammo she’r oxirida hayotga, umidga qaytadi. «Baxtim bor, ajoyib kishilar aro...» she’rida shoira atrofidagi yaxshi insonlardan minnatdor va ruhan yosh. «O‘g‘lim, sira bo‘lmaydi urush» (1954) — urushda otasiz qolgan o‘g‘lini tarbiyalagan ona tilidan urushga qarshi she’r: ona o‘g‘li uchun tinchlik istaydi. Bu she’rlarda bahor, hayot, tinchlik va umid mavzulari ustuvor. (Misralar keltirilmaydi; o‘z so‘zlarimiz bilan bayon qilindi.)

Namunalar
Misol — ramz: bog‘dagi har xil daraxt = Vatandagi turli millatlar; ular bir bog‘da ahil yashaydi.
Misol — jonlantirish: bahor yorni «izlaydi», «yig‘laydi» — tabiat odamdek harakat qiladi.
Sinfda faoliyat

«Ramzlar jadvali»: sinf uch ustunli jadval to‘ldiradi — obraz (bog‘, bahor, qaldirg‘och) / ma’nosi / qaysi she’rda.

Mashq
1
«Bog‘lar qiyg‘os gulda»da bog‘ nimaning ramzi?
2
«Bahor keldi seni so‘roqlab» she’rida qaysi adabiy usul asosiy?
3
«O‘g‘lim, sira bo‘lmaydi urush» kim tilidan aytilgan?
4
Nima uchun «Bahor keldi seni so‘roqlab» qayg‘uli bo‘lsa-da, umidli tugaydi?