ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

G‘afur G‘ulom va «Shum bola»

Darslar 2–3 · 2 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
2

G‘afur G‘ulom: hayoti va ijodi

Darslik: 1-qism, 11–15-betlar
MaqsadG‘afur G‘ulomning hayot yo‘lini, u yashagan davr qiyinchiliklarini va asosiy asarlarini aytib berish.
Yangi so‘zlar
tarjimayi hol · biographyyetim · orphanmardikorlik · forced labour (men taken for hard work behind the front)qissa · novella; medium-length story
Tushuntirish

G‘afur G‘ulom 1903-yilda Toshkentda tug‘ilgan va 1966-yilda vafot etgan taniqli o‘zbek adibi. U to‘qqiz yoshida otadan, o‘n besh yoshga yetmay onadan ajralib, ukalari va singillari bilan yetim qolgan. Uning bolaligi Birinchi jahon urushi (1914–1918) yillariga to‘g‘ri kelgan: qimmatchilik va qahatchilik avj olgan, shahar-qishloqlar och odamlarga to‘lgan, chor mustamlakachilari esa erkaklarni majburan mardikorlikka olib ketgan. Shu ko‘rgiliklar yozuvchi xotirasida muhrlanib, keyinchalik mashhur «Shum bola» qissasida jonlandi. Qissaning birinchi va ikkinchi qismi 1936-yilda yozilgan, uchinchi qismi 1940-yillar oxirida tugagan, 1960-yillarda esa muallif uni qayta ishlagan, ya’ni asar ustida salkam yigirma besh yil mehnat qilgan. Adibning shogirdi Said Ahmad ustozining yozish odatlarini xotira kitobida qiziqarli tasvirlagan. 5-sinfda siz uning «Mening o‘g‘rigina bolam» hikoyasi bilan tanishgansiz.

Birinchi jahon urushi1903Toshkentda tug‘ildi1912otasidan ajraldi1936«Shum bola»ning dastlabki qismlari1966vafot etdi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab yig‘ilishida mehmonni tanishtirish kerak. O‘quvchi eng muhim voqealarni tartib bilan yozib oladi va bir daqiqada ravon gapirib beradi. Tinglovchilar mehmonni darrov tushunib oladi.

Kim ishlatadi

Muzey yo‘lboshchisi shaxs hayotini tartib bilan aytadi, jurnalist maqolaga asosiy faktlarni tanlaydi, o‘qituvchi tarixiy shaxsni tanishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Hurmat qilgan bir kishingiz qanday qilib biror ishni yaxshi o‘rganganini do‘stingizga uch jumlada ayting.

Namunalar
Vaqt chizig‘i: 1903 — tug‘ilgan; 1912 atrofida — otasini yo‘qotgan; 1914–1918 — Birinchi jahon urushi yillari; 1936 — «Shum bola»ning dastlabki qismlari tayyor; 1966 — vafot.
Misol: qissa hikoyadan kattaroq, romandan kichikroq asar. «Shum bola» — qissa, «Mening o‘g‘rigina bolam» esa hikoya.
Sinfda faoliyat

«Bolalik xaritasi»: sinf ikkiga bo‘linadi. Bir guruh G‘afur G‘ulomning bolaligidagi qiyinchiliklarni, ikkinchisi bugungi bolalikning qulayliklarini yozadi; so‘ng ikki ro‘yxat solishtiriladi.

Mashq
1
G‘afur G‘ulom qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Uning bolaligi qaysi tarixiy davrga to‘g‘ri kelgan?
3
«Shum bola» qissasini yozishga necha yil ketgan va nima uchun shuncha vaqt ketgan deb o‘ylaysiz?
4
Yozuvchining shaxsiy bolaligi bilan uning qissasi o‘rtasida qanday bog‘liqlik bor?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliFan kuni uchun stollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →