ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

«Mahbub ul-qulub»dan hikmatlar

Darslar 29 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
29

«Mahbub ul-qulub»dan hikmatlar: saxovat, hilm, til, safar

Darslik: 2-qism, 32–45-betlar
Maqsad«Mahbub ul-qulub»dagi saxovat, hilm, til va safar haqidagi fikrlar mohiyatini tushunish.
Yangi so‘zlar
saxovat · generosityhimmat · high-mindedness, aspirationhilm · gentleness, forbearanceisrof · wastefulness
Tushuntirish

Navoiy «tanbih»larida odam xulqining asosiy fazilatlarini sharhlaydi. Saxovat va himmat haqida u shunday fikrlaydi: ular insoniyat bog‘ining foydali mevasi; saxovatsiz kishi mevasiz daraxtga o‘xshaydi. Oliyhimmat odam baland uchuvchi lochinga, behimmat esa sichqon poylovchi kalxatga qiyoslanadi. Isrof saxiylik emas, maqtanish uchun berilgan narsa ham saxovat emas; o‘zi yemay boshqaga beradigan kishi esa «axiy» deyiladi. Hilm — yumshoq, og‘ir-bosiqlik: u kishini hurmatli qiladi va g‘azabdan saqlaydi. Til haqida shoir ehtiyotkorlikka chaqiradi: ko‘p va o‘rinsiz gapirish, yolg‘on odamni xor qiladi, shirin va o‘rinli so‘z esa ko‘ngillarni birlashtiradi. Safar haqida esa u safarning mashaqqati odamni toblashini, dunyo bilan tanishtirishini va harakat hayot belgisi ekanini ta’kidlaydi. (Matnlar bu yerda o‘z so‘zlarimiz bilan bayon qilingan.)

saxovat va himmathilmtilsafarNavoiy tanbihlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘sti o‘yinga taklif qildi, lekin o‘quvchi darsini tugatishi kerak. U «Rahmat, bugun ulgurmayman, ertaga birga o‘ynaymiz» deydi. Do‘sti xafa bo‘lmaydi va ertaga kelishadi.

Kim ishlatadi

Diplomat rad javobini hurmat bilan aytadi, hamshira bemorga qiyin gapni muloyim yetkazadi, xizmat ko‘rsatuvchi xodim mijozni xafa qilmasdan tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Muloyim rad etishni mashq qiling: «Rahmat, hozir bo‘lmaydi, lekin keyinroq mumkin» deb ikki marta ayting.

Namunalar
Misol — saxovat va isrof: ehtiyoji bor kishiga yordam berish saxovat; to‘yda ortiqcha dasturxon yozib maqtanish isrofga yaqin (bizning o‘z misolimiz).
Misol — til: do‘stga mehribon va rost so‘z aytish ko‘ngil ochadi; yolg‘on gap ishonchni yo‘qotadi.
Sinfda faoliyat

«Fazilatlar ustuni»: sinf doskada to‘rt ustun (saxovat, hilm, til, safar) tuzadi va har biriga zamonaviy hayotdan bittadan misol yozadi.

Mashq
1
Saxovat va isrof o‘rtasidagi farq nima?
2
Hilm nima?
3
Navoiy til haqida nimani ogohlantiradi?
4
Nima uchun safarni foydali deb hisoblagan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQog‘oz parchalari va elektrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →