ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Musa Jalil: jasorat she’riyati

Darslar 23–24 · 2 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
23

Musa Jalil: hayoti va ijodi

Darslik: 2-qism, 14–18-betlar
MaqsadMusa Jalilning hayoti va jasorat yo‘lini bilib olish.
Yangi so‘zlar
asirlik · captivityqamoq daftari · prison notebooklibretto · librettoqahramonlik · heroism
Tushuntirish

Musa Jalil 1906-yil 15-fevralda hozirgi Orenburg viloyatidagi tatar oilasida tug‘ilgan. Birinchi she’rini 1919-yilda yozgan, Husayniya madrasasida, so‘ng 1931-yilda Moskva davlat universitetini tamomlagan. Asarlari: «Biz boramiz!», «Ordenli millionerlar» (1934), «Xat tashuvchi» (1940) she’rlar to‘plami, «Oltin soch» operasi librettosi, «Okopdan xatlar». 1942-yil iyunida Volxov jangida yaralanib asirga tushgan va Berlindagi Moabit qamoqxonasida saqlangan. U yerda yozgan she’rlari daftarlari belgiyalik jangchi Andre Timmermans orqali saqlanib qolgan; vasiyatnomada 115 she’r tilga olingan, shundan 60 tasi ko‘chirilgan. «Moabit daftari»ni o‘zbek tiliga Mamarasul Boboyev o‘girgan. Shoir fashistlar tomonidan qatl etilgan: darslikda bu 1944-yil yanvarida deyilgan, ammo hozirgi manbalarga ko‘ra qatl 1944-yil 25-avgustda Berlinning Plötzensee qamoqxonasida amalga oshirilgan.

1906tatar oilasida tug‘ildi1919birinchi she’ri1934«Ordenli millionerlar»1940«Xat tashuvchi»1942asirga tushdi1944qatl etildi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi sinfdoshi masxara qilinayotganini ko‘rib, tinchgina «To‘xta, bu yaxshi emas» deydi. Birinchi so‘zni aytish qiyin edi, lekin keyin boshqalar ham qo‘shiladi. Kichik jasorat vaziyatni o‘zgartirdi.

Kim ishlatadi

Hakam adolatsiz harakatni to‘xtatadi, shifokor qiyin vaziyatda xotirjam qoladi, o‘qituvchi noto‘g‘ri gapni ochiq tuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun uyalib so‘ramay yurgan bitta savolni sinfda berib, kichik jasorat qiling.

Namunalar
Misol: 1942 yilda asirga tushgan, 1944 yilda qatl etilgan — asirlikda ikki yilga yaqin vaqt o‘tgan.
Misol: 60 she’r ko‘chirilgan, 115 ta ko‘zda tutilgan: 115 − 60 = 55 she’rning taqdiri vasiyatnomadan keyin noaniq.
Sinfda faoliyat

«Daftar yo‘li»: o‘quvchilar Musa Jalil daftarlarining Berlin qamoqxonasidan Belgiya orqali Vatanga yetib kelish yo‘lini chizmada ko‘rsatadi.

Mashq
1
Musa Jalil qachon tug‘ilgan?
2
U qamoqxonada qayerda saqlangan?
3
Daftarlarini kim saqlab qolgan?
4
Darslikdagi qatl sanasi nima uchun aniqlashtirilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUrug‘ sayohatchisiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →