☰ Mundarija · Adabiyot

«Yulduzlar mangu yonadi»

Darslar 41 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
41

«Yulduzlar mangu yonadi» qissasi

Darslik: 2-qism, 128–148-betlar
Maqsad«Yulduzlar mangu yonadi» qissasi mazmuni, qahramonlari, g‘oyasi va hikoya usulini tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
kurash · kurash (Uzbek national wrestling)polvon · wrestler, strongmanurf-odat · customs and traditionshikoya tarzi · manner of narration
Tushuntirish

«Yulduzlar mangu yonadi» — Surxon vohasidagi kurash musobaqalari haqidagi qissa. Voqea xalq davrasida o‘tkaziladigan kurash musobaqasi atrofida rivojlanadi. Qahramonlar: obro‘li Bo‘ri polvon, uning o‘g‘li Tilovberdi, boshqa polvonlar — Sadir polvon, Ro‘zi polvon, keksa Normurod polvon; shuningdek, raqib tomondan chiqqan sambo bo‘yicha sport ustasi Maksim polvon. Bo‘ri polvon kurash qoidalari, poklik va adolat rioya etilishidan xursand bo‘ladi: u uchun kurash — shunchaki g‘alaba emas, mardlik va halollik maktabi. Parchada kurash an’analari tafsilotlari bilan beriladi, ammo asosiy tashvish — xalq urf-odatlari yo‘qolib ketishidan qo‘rquv. Asarning asosiy mavzusi — milliy qadriyatlarni, urf-odatlarni himoya qilish. Hikoya tarzi ham o‘ziga xos: yozuvchi qishloqdoshlariga rivoyat aytayotgandek, Surxon vohasi xalqining sodda, qisqa-qisqa gaplari bilan so‘zlaydi. Shu soddalik, samimiyat va to‘g‘rilik o‘quvchini yaqinlashtiradi. Asar 1976-yilda yozilgan, o‘sha davr mafkurasiga qarshi chiqib, millatning o‘zligini saqlash zarurligini ko‘rsatgan.

Namunalar
Misol — g‘oya: Bo‘ri polvonning tashvishi — an’ana yo‘qolsa, xalq o‘zligini yo‘qotadi; shuning uchun milliy qadriyat himoyasi asosiy g‘oya.
Misol — hikoya tarzi: qisqa gaplar va xalqona so‘zlar yozuvchini hikoya aytuvchi qishloqdosh qiyofasiga yaqinlashtiradi.
Sinfda faoliyat

«Kurash qoidalari»: o‘quvchilar kurash qoidalaridan bilganlarini (yelkadan oshirib tashlash, halollik) aytadi; Bo‘ri polvon nima uchun qoidalarni qadrlashini muhokama qiladi.

Mashq
1
«Yulduzlar mangu yonadi» qaysi yilda yozilgan?
2
Qissaning asosiy mavzusi nima?
3
Bo‘ri polvon kim va nimadan xursand bo‘ladi?
4
Nima uchun yozuvchi hikoyani xalqona sodda tilda aytadi?