ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

«Zarbulmasal»: masal va majoz

Darslar 31 · 1 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
31

«Zarbulmasal»: masal va hikoyatlar

Darslik: 2-qism, 49–62-betlar
Maqsad«Zarbulmasal» asarining mazmunini, majoziy ma’nosini va undagi masallarni tushunish.
Yangi so‘zlar
masal · fablemajoz · figurative sense, allegorytashxis · personificationmaqol · proverb
Tushuntirish

«Zarbulmasal» — Gulxaniyning tanqidiy-hajviy asari, xalq orasida «Yapaloqqush hikoyasi» deb ham ataladi. Nomi arabcha «zarb» va «masal» so‘zlaridan tuzilgan, ma’nosi «masallar yig‘indisi»dir. Asarda inson xususiyatlari qushlarga ko‘chirilgan: Boyo‘g‘li, Yapaloqqush, Ko‘rqush kabi yirtqich va tunda ov qiladigan qushlar xon atrofidagi yomon amaldorlarni anglatadi. Bu majoziy asar, ya’ni tashxis va majoz orqali o‘z davri — urushlar va taxt talashlaridan vayron bo‘lgan yurt — haqida fikr bildiradi. Unda 400 ga yaqin maqol va 15 dan ortiq masal va hikoyat bor. «Maymun va Najjor»da qo‘lidan kelmagan ishga urinish sharmandalikka olib kelishi, «Toshbaqa va Chayon»da do‘st tanlashda ehtiyotkorlik zarurligi, «Tuya bilan bo‘taloq»da erksiz odamning fojeasi, «Kabutar bilan Zog‘»da o‘ziga mos bo‘lmagan hamrohlik xavfi ko‘rsatiladi. «Yodgor po‘stindo‘z» hikoyasi esa maqtanchoq yolg‘onchi usta haqida.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi kichikroq bolaga qo‘l yuvish zarurligini tushuntirmoqchi. U ikki qush haqida o‘ylab topilgan qisqa hikoya aytadi va bola o‘zi ham xulosaga keladi. Hikoya nasihatdan yaxshiroq o‘tdi.

Kim ishlatadi

Bolalar yozuvchisi ertak orqali odob o‘rgatadi, psixolog bolaga hikoya orqali tushuntiradi, reklama yaratuvchisi g‘oyani qisqa hikoyada beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta yaxshi odatni o‘rgatuvchi uch jumlali hayvonlar haqida hikoya o‘ylab toping va kimgadir ayting.

Namunalar
Misol — majoz: asarda tun qushlari — saroy amaldorlari; ya’ni qush obrazi odam tipini bildiradi.
Misol — masal xulosasi: ma’lumotsiz ustalik qilgan maymun qiyin ahvolga tushadi → o‘z kasbingni bilmasang, ishga aralashma (bizning o‘z talqinimiz).
Sinfda faoliyat

«Masal yaratamiz»: ikki-uch o‘quvchi guruhi bitta hayvon obrazi bilan 3 jumlalik original masal va xulosa yozadi.

Mashq
1
«Zarbulmasal» so‘zining ma’nosi nima?
2
Asarda Boyo‘g‘li, Yapaloqqush va Ko‘rqush kimlarni ifodalaydi?
3
«Maymun va Najjor» masalining xulosasi nima?
4
Nima uchun Gulxaniy odam xususiyatlarini qushlarga ko‘chirgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBayram sovg‘asi: so‘rovnomaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →