«Tanobchilar» satirik she’riy hikoyasi
«Tanobchilar» — Muqimiyning hajviy she’riy hikoyasi. Unda dehqon yer o‘lchovchi amaldorlar — Sulton Ali Xo‘ja va Hakimjon — zulmidan shikoyat qiladi. Amaldorlar o‘zlarini avliyo avlodidan deb maqtanadi, ammo aslida dehqondan pora undiradi va tanobni ataylab uzaytirib, yerni ikki barobar ko‘p qilib o‘lchaydi. Natijada dehqon ko‘p soliq to‘lashga majbur bo‘ladi. Shoir amaldorlar qiyofasini ochib berishda sifatlash, o‘xshatish, mubolag‘a va qarshilantirish kabi vositalardan foydalanadi: amaldorlarning ulug‘ gaplari bilan past qilmishlari bir-biriga qarama-qarshi qo‘yiladi. Asar o‘sha davrdagi adolatsizlikka qarshi norozilik va xalqqa hamdardlik ruhi bilan sug‘orilgan.
Maktab e’lonlar taxtasiga axlatni qayerga tashlayotganlarini kulgili chizma bilan ko‘rsatgan plakat osildi. Hamma kulib qaradi va ertasi kuniyoq hovli ancha toza bo‘ldi. Kulgi qoidani eslatdi.
Karikaturachi muammoni kulgi bilan ko‘rsatadi, jurnalist ko‘rilmayotgan kamchilikni yozadi, ssenarist kulgili sahna orqali fikr aytadi.
Kundalik hayotdagi bitta kamchilikni (masalan, eshikni yopmaslikni) kulgili, lekin hech kimni xafa qilmaydigan ikki jumlada ta’riflang.
| Vosita | Ma’nosi |
|---|---|
| sifatlash | belgini aniq ko‘rsatadi |
| o‘xshatish | bir narsani boshqasiga o‘xshatadi |
| mubolag‘a | belgini bo‘rttiradi |
| qarshilantirish | zid narsalarni yonma-yon qo‘yadi |
«Amaldor qiyofasi»: sinf ikki ustunli jadval to‘ldiradi — amaldorlar nima deydi / nima qiladi; farq nimani ko‘rsatadi?