☰ Mundarija · Adabiyot

Said Ahmad: «Qoplon» va «Sobiq»

Darslar 21–22 · 2 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
22

«Qoplon» va «Sobiq» hikoyalari

Darslik: 2-qism, 4–13-betlar
Maqsad«Qoplon» va «Sobiq» hikoyalari mazmunini, hajv va yumor usullarini farqlash.
Yangi so‘zlar
xushomadgo‘y · flatterermubolag‘a · hyperboleamaldor · officialkinoya · irony
Tushuntirish

«Qoplon» satirik hikoya. Xushomadgo‘y Qurbonboy direktor Tillayevning ko‘nglini olish uchun unga Qoplon laqabli itni sovg‘a qiladi. Tillayev nafaqaga chiqib, yangi direktor kelgach, Qurbonboy itni ham, o‘zini ham yangi rahbarga tortiq qiladi. Tillayev itni tanishini aytadi — bu gap aslida Qurbonboyga qaratilgan nayza. Hikoya xushomad va ikkiyuzlamachilikni fosh qiladi. «Sobiq» esa yumor va mubolag‘aga asoslangan: paxtani rekord darajada terayotgan odam dalada ishlash o‘rniga yig‘inlarga, suratga tushishga va kulgili topshiriqlarga jalb qilinadi (masalan, nafaqaga chiqayotgan o‘t o‘chiruvchini tabriklash, qovunni yutadigan polvonni kutib olish, somsa sotuvchilarni tekshirish). Natijada u «sobiq» terimchi bo‘lib qoladi. Hikoya ish o‘rniga shov-shuvga berilishni kulgi bilan tanqid qiladi.

Namunalar
Misol — satira: «Qoplon»da kulgi Qurbonboyning ikkiyuzlamachiligiga qaratilgan, ya’ni illatni fosh qilish ustun.
Misol — yumor va mubolag‘a: «Sobiq»da qahramon bir kunda juda ko‘p ishga yuboriladi; bu bo‘rttirilgan holat kulgi uyg‘otadi.
Sinfda faoliyat

«Qaysi biri?»: sinf ikki jadval to‘ldiradi: «Qoplon»dagi satira belgilari / «Sobiq»dagi yumor belgilari.

Mashq
1
Qurbonboy direktorga nimani sovg‘a qiladi?
2
«Qoplon»da hajv kimga qaratilgan?
3
«Sobiq» hikoyasida kulgi qanday usul bilan hosil qilinadi?
4
Nima uchun «Sobiq» qahramoni oxir-oqibat «sobiq» bo‘lib qoladi?