ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Duradgorlik ustaxonasi va yog‘och

Darslar 22–25 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
24

Yog‘ochning ahamiyati, tuzilishi, turlari va ishlatilish sohalari

Darslik: 40–41-betlar
MaqsadYog‘ochning ahamiyati, daraxt tuzilishi va yillik halqalarini bilish.
Yangi so‘zlar
yog‘och · woodyillik halqa · annual ringo‘zak · pith (core)po‘stloq · bark
Tushuntirish

Yog‘och tayyor qurilish materiali bo‘lib, duradgorlikning asosiy materialidir. Undan binolar, vagon va avtomobil qismlari, faner, mebel, sport anjomlari yasaladi. Yog‘ochning afzalliklari: ishlash oson, yengil, puxta, issiqlik va elektrni yomon o‘tkazadi, kislota va ishqorlar ta’sirida tez yemirilmaydi, chiroyli bo‘ladi, yaxshi yelimlanadi va pardozlanadi. Kamchiliklari: namlik va haroratga qarab qurib tob tashlaydi, shishadi, yoriladi, oson alangalanadi, chirishga va hasharotlarga qarshilik ko‘rsata olmaydi. Daraxt ildiz, tana va shoxlardan iborat; tananing yog‘och hosil qiluvchi qismi o‘zak, yog‘ochli tola va po‘stloqdan tuziladi. Tananing ko‘ndalang kesimida yillik halqalar ko‘rinadi, ularning soni daraxt yoshini bildiradi.

yillik halqalarpo‘stloq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Eshik, parta, qalam va qog‘oz daraxtdan olingan yog‘ochdan tayyorlanadi. Kesilgan joyga yangi daraxt ekilsa, bunday buyumlar uchun xomashyo tugamaydi.

Kim ishlatadi

Duradgor, mebel ishlab chiqaruvchi va qurilish ustasi yog‘ochni xossalariga qarab tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Xonadagi yog‘och va metall buyumga bir zumda qo‘l tekkizib, qaysi biri salqinroq tuyulishini taqqoslang.

Namunalar
Kesilgan tanada 18 ta halqa sanalsa, daraxt taxminan 18 yil o‘sgan.
Yog‘och elektrni yomon o‘tkazgani uchun asbob dastalari yog‘ochdan qilinadi.
Sinfda faoliyat

Halqalarni sanash: o‘qituvchi daraxt ko‘ndalang kesimining rasmini (yoki silliqlangan tayyor kesim namunasini) beradi. Guruh halqalarni sanab, yoshini aniqlaydi va keng/ensiz halqalar sababini muhokama qiladi (yaxshi/yomon yil). Daraxt kesish yoki arralash bolalar tomonidan bajarilmaydi.

Mashq
1
Daraxtning qismlarini ayting.
2
Yog‘ochning 3 ta afzalligini ayting.
3
Yillik halqalar nimani bildiradi?
4
Nima uchun yog‘ochdan tayyor buyumlar yong‘indan himoya qilinadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMuzey vitrinasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →