ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Metallsozlik kasblari va mis buyumlari

Darslar 20–21 · 2 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
21

Metallarga ishlov berish jarayonlari bilan uyg‘unlashtirilgan xalq hunarmandchiligi texnologiyasi

Darslik: 37-bet
MaqsadMis buyumlarning turlari va ularni bezash usullarini bilish.
Yangi so‘zlar
lavxo‘ri · lavkhori (oval copper tray)obdasta · ewersarxum · sarxum (copper dipper)shabaka · shabaka (pierced lattice)
Tushuntirish

Miskar ustalar ro‘zg‘orda kerak bo‘lgan ko‘plab idishlarni yasagan va ularning har biri o‘z nomiga ega. Lavxo‘ri deb cheti yonga qayrilgan oval yoki to‘rtburchak mis laganga aytiladi; uning yuzi o‘simlik, geometrik va ramziy naqshlar bilan bezatiladi. Dulava ham lagan, faqat uning cheti avval tashqariga chiqib, so‘ng pastga egiladi. Qo‘l yuvishda obdasta, suv tashishda chelak, nonni iliq saqlashda nondon ishlatilgan va ularning ko‘rinishi har bir vohada boshqacha bo‘lgan. Sarxum – katta xumdan suv olinadigan, chiroyli bandli yirik cho‘mich. Shabaka deb mis idish devoriga mayda teshikchalar ochib ishlangan panjarasimon bezakka aytiladi; Toshkent ustalari uni «sumbarno» deb atagan. O‘sma jo‘shak esa o‘sma va bo‘yoq ezish uchun uch oyoqli, dastali kichik idish bo‘lib, ba’zan uzum bargi shaklida yasalgan.

IshIdish
qo‘l yuvishobdasta
suv tashishchelak
nonni iliq saqlashnondon
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kitobdagi rasmda mis ko‘za bo‘yni ingichka, qorni keng qilib ishlangan. Shakl ichidagi suyuqlikni quyishga qulay va chiroyli ko‘rinadi.

Kim ishlatadi

Misgar, ko‘za ustasi va muzey xodimi idishning shakli va vazifasini bog‘lab tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Rasmdagi bitta idishning shaklini beshta so‘z bilan ta’riflab, nima uchun ishlatilishini taxmin qiling.

Namunalar
Lavxo‘ri lagani ovalsimon, lablari yon tomonga qayrilgan va naqshli.
Sarxum katta xumdan suv olish uchun, obdasta esa qo‘l yuvish uchun xizmat qiladi.
Sinfda faoliyat

Naqsh dizayni: o‘quvchi qog‘oz doira (lagan) ichiga o‘simliksimon va geometrik naqsh chizadi (simmetriya!). Chizma qalam va rangli qalamda, keyin sinfda «ko‘rgazma».

Mashq
1
Lavxo‘ri qanday lagan?
2
Sarxum nima uchun ishlatilgan?
3
Shabaka nima?
4
Nima uchun mis buyumlarning shakli har bir vohada turlicha?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli«Kompas yo‘li» uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →