☰ Mundarija · Texnologiya

Dastgoh, o‘lchash va kesish asboblari

Darslar 5–8 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
7

Arralar va frezalar turlari

Darslik: 13–14-betlar
MaqsadDastakli arra va freza tuzilishi va vazifasini bilish.
Yangi so‘zlar
dastakli arra · hand hacksawarra polotnosi · saw bladefreza · milling cutterzagotovka · blank
Tushuntirish

Metall arrasi ramka, dasta, arra polotnosi va uni taranglovchi vint hamda qulog‘li gaykadan iborat. Ajraladigan ramkaga turli uzunlikdagi polotnolarni o‘rnatish mumkin, shuning uchun u qulay. Polotno taranglanmasa, u egilib sinadi. Arralash – prokatdan olingan metall zagotovkani bo‘laklarga ajratish ishidir. Freza – ko‘p tig‘li kesuvchi asbob: uning har bir tishi kesgich vazifasini bajarib, qirindini kichik bo‘lakcha qilib oladi, tishlar navbat bilan ishlab, ular orasida sovib ulguradi. Freza turlari: silindrsimon, diskli, burchakli, uchli va boshqalar. Frezalar faqat stanokda ishlatiladi, bu ishni kattalar bajaradi.

Namunalar
Polotno tishlari arra oldinga yurganda kesadigan tomonga qaratib o‘rnatiladi; qulog‘li gayka bilan taranglanadi (o‘qituvchi tekshiradi).
Diskli freza stanokda aylanib, ariqcha ochadi; har bir tish kesib, keyin sovib oladi.
Sinfda faoliyat

Qismlarni nomlash: arra rasmida 1–7 raqamlar bilan belgilangan qismlarning nomini o‘quvchilar yozadi (ramka, dasta, polotno, shtift, vint, qulog‘li gayka). Haqiqiy arra bilan faqat o‘qituvchi bilan tanishiladi; polotno tishlari o‘tkir, ularga qo‘l tegizilmaydi.

Mashq
1
Metall arrasining qismlarini ayting.
2
Arralash deganda nimani tushunamiz?
3
Freza arradan nimasi bilan farq qiladi?
4
Nima uchun arra polotnosi yaxshi taranglanishi kerak?