ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Dastgoh, o‘lchash va kesish asboblari

Darslar 5–8 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
6

O‘lchash va rejalash asboblari

Darslik: 11–12-betlar
MaqsadO‘lchash va rejalash asboblarini bilish, rejalash nima ekanini tushunish.
Yangi so‘zlar
rejalash · marking outkerner · centre punchmasshtabli chizg‘ich · scale rulerrejalash sirkuli · marking compass
Tushuntirish

Chizmadagi shakl va o‘lchamlarni zagotovkaga ko‘chirish rejalash deyiladi. Yupqa list metallarni rejalashda kerner, temir chizg‘ich, masshtabli chizg‘ich, 90° li burchaklik va rejalash sirkulidan foydalaniladi. O‘lchash uchun shtangensirkul ham ishlatiladi. Kerner chizilgan chiziqda kichik chuqurchalar qoldirib, chiziq ishlov paytida o‘chib ketmasligini ta’minlaydi, uni bolg‘a bilan urish esa faqat o‘qituvchi ko‘rsatgan usulda bajariladi. Rejalashda avval chizma o‘lchamlarini qayta tekshirib olish kerak, chunki xato o‘lchov hamma keyingi ishni buzadi. Ustaxonada ichki tartib: darsga o‘z vaqtida kelish, maxsus kiyim kiyish, o‘qituvchini diqqat bilan tinglash va dars oxirida ish o‘rnini yig‘ishtirish.

100 mmrejalash chizig‘i
0123456789101112131415

O‘qish: 7 sm 3 mm = 73 mm = 7,3 sm

Chizg‘ich 0 dan boshlanadi; mayda chiziqlar — 1 mm

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahalladagi quruvchilar zovur qazishdan oldin yerga arqon tortib to‘g‘ri chiziq belgilashadi. Avval belgi qo‘yilgani uchun keyin ish aniq va tekis chiqadi.

Kim ishlatadi

Tikuvchi matoga, quruvchi devorga, chizmachi qog‘ozga o‘lcham belgisini qo‘yib, so‘ng ishlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftar varag‘iga chizg‘ich yoki kitob chetidan foydalanib, 5 sm va 8 sm tomonli to‘rtburchak chizing va burchaklarini tekshiring.

Namunalar
100 mm li tasmasimon zagotovka chizma bo‘yicha rejalanadi: chiziq temir chizg‘ich yonida o‘tkir uchli asbob bilan chiziladi (o‘qituvchi ko‘rsatadi).
Aylana rejalash sirkuli bilan chiziladi: bir uchi markazda, ikkinchisi radius bo‘yicha aylanadi.
Sinfda faoliyat

Qog‘ozda rejalash: kvadrat 6 sm tomonli chizma beriladi. O‘quvchi qog‘oz va oddiy chizg‘ich, uchburchakli o‘lchagich, sirkul yordamida uni «zagotovka»ga ko‘chiradi va diagonallarini tekshiradi (ular teng bo‘lishi kerak). Metall va o‘tkir asboblarsiz bajariladi.

Mashq
1
Rejalash nima?
2
Rejalashda qaysi asboblar ishlatiladi?
3
Kerner nima uchun kerak?
4
Nima uchun rejalashdan oldin o‘lchamlar qayta tekshiriladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduzlar kechasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →